پیوند ها

:: راهنمای خرید :: شماره حساب ها :: شرايط و قوانين :: پرسشهای متداول
تماس با ما پورتال سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور
حمایت می کنیم
:: بازدید امروز : 298 بار
:: بازدید دیروز : 300 بار
:: بازدید کل : 448304 بار
:: مطالب ارسال شده : 128 پست
:: فایل های ارسال شده : 510 پست
:: بروز رسانی : 2 اسفند 1395
:: نسخه سایت: Beta 0.10
ویژه ها
آرشیو
خبر های روز
آرشیو

اثرهای صوفیان

صوفیان این عهد ، در ایران و آنیران ،اثرهایی که غالباً در مرتبه های دوم و سوم قرار دارند ، بنظم و نثر پدید آورند و آیین پیشینیان را در این دنبال کردند . هیچ یک از این کتابها و دفترها ارزش آثار عارفان بزرگ گذشته را ندارد ، نه از حال و ذوق و فصاحت آنان در اینجا اثریست و نه از عمق فکر و اندیشه پاردیی از آنها در اینها خبری . بیشتر در آنها به بیان آیینها و سنت ها ، تعبیر و اصطلا حها و یا تکرار مطلبهای گذشتگان با شرح و بیانی که درخور زمان باشد توجه شده است . بعضی هم در شرح حال و اثرها و سخنان عارفان پیشین و یا ترجمه احوال مشایخ متأخر است .

بقای تصوف

درستست که ستیزه جوییها ی عالمان مذهبی ، از میانه عهد صفوی ببعد با تصوف و صوفیان و حتی با عرفان ایرانی ، سخت و طولانی بود ، لیکن باه همه شدت و توانایی نتوانست بنیاد این جریان خاص فکری و ذوقی را بر اندازد .

نهضت های صوفیان شیعی مرهب دوران تیموری که پیش از ین اشاره کرده ام ضامن بقای تصوف در دوران ترویج قهر آمیز تشیع و همچنین در عهد غلبه عالمان قشری می توانست بود و چنین نیز شد زیرا صوفیان شیعی در زمره دیگر شیعیان ، بی آنکه حاجت بتظاهر داشته باشند ، توانستند خود را از دوره شدت عمل بیرون کشند و بحیات اجتماعی خود ادامه دهند .

از سویی دیگر میان عالمان اخباری و اصولی و بعضی از حکیمان بیش و کم کسانی بودند که یا خود بنحوی تمایل بمقالات عارفان و صوفیان داشتند و یا در برابر آنان خاموش می نشیتند و بدین طریق صوفیان مجال بازماندن و گسترش دایره کوشایی خود می بافتند .

 در همین احوال ، اگر ایران آن عهد جولانگاه آمادگی برای صوفیان نبود ، در بیرون از مرزها ی آن محیطهای امنی برای آن قوم وجود داشت مانند قلمرو و دولت عثمانی که در آن بکتا شیان شیعی و مولو یان سنّی آزادانه عمل می کردند و بویژه آثار «حضرت مٍوًلانا »و پیرون او حرمت فراوان داشتند ؛ و هندوستان که د رآن سهر وردیان و چشتیان و نغمه اللهیان و مر شدان و قادریان و همانند گان آنان بآسانی و با احترام بسر می بردند ، و هنوز هم صوفی مشربان آن دیار بانگاه داشت همه سنتهای پیشین د رمراسم خود شرکت می کنند ، و من که آرزوی حضور در مجلس سماع صوفیان داشتم باین آرزوی خود در غیاث آباد دهلی ، در خانقاه چشتیان ، بر مزار نظام الدین اولیا و امیر خسرو دهلوی رسیدم و بروان آزادگانی که آنجا خفته اند درود فرستادم و همین لذت معنوی در قونیه ، بر مزار مولانا جلال الدین محمد و خانقاه مولویان ،دست داد .

همزمان با سختگریهای قزلباشان نسبت باهل سنّت ، فرقه های صوفیه سنّی هم طرد شدند و از آن میان فرقه مر شدید کازرونیه زحمت بسیار دیدند و گروهی از آن جماعت کشته شدند .آزردن صوفیان سنی و شیعی همچنان ادامه داشت تا دور ریاست دینی بملامحمد باقر مجلس رسید که بحکم او تکفیر و آزار شکنجه کردن صوفیان بنهایت شدت یافت و حتی از صوفیان سرخ کلاه هم در این راه صرف نطر نشد .

بر اثر این شدت عمل بیشتر طریقتهای تصوف ایرانی عملاً از آغاز قرن دوازدهم هجری ببیرون از مرزهای ایران انتقال یافت و بر طریقتهایی که پیش از آن بو د افزوده شد و مهمترین آنها ، که هنوز هم در خارج از ایران پیروانی دارند عبارتند از دنباله سهروردیه مولتان ، چشنیه ، قدریه ، خلوتیه ، بکتاشیه، مولویه ، نقشبند یه ، رفاعیّه ، نعمه اللهیه و جز آن . طریقه نعمه اللهیه چنانکه خواهیم دید از دوران زندانیان بایران بازگشت داده شد و در همان حال بازمانده فرقه های دیگر بتدریج و خاصه از اواسط سده سیزدهم دنباله تعلیمات خود را گرفتند .

کتابهای در رَدِّ تصوف

در ستیزه جوییهای علمای مذهبی با صوفیان ، تنها به دشنام و نکوهش بسنده نمی شد بلکه رساله ها و کتابهایی هم در این را ه فراهم می آمد و درین امرگاه حکیمان روزگار نیز ک شیوه متصوفه ، و یا بهتر بگوییم مشتهرادر دغوی شناخت حقایق مردود می دانسته اند ، شرکت داشتند . حکیم صدرای شیرازی که نام و آثار او را در شمار فیلسوفان خواهید دید ، کتابی دارد بنام « کسر الاصنام الجاهلیه قی کفر جماعه الصوفیه » و شاگرد معروفش ملامحسن فیض کاشانی در مقاله شصت و دوم و شصت و سوم و شصت و چهارم از کتاب « الکلمات الطریفه » و نیز در کتاب بشاره الشیعه در نکوهش صوفیان سخنانی مشروح دارد .

درباره حکیم صدرا نوشته اند « کان حکیما فلسفیاً بحتاً » و این انتساب او بتصوف درست نظیر همان نسبتی است که بشاگرد و دامادش فیض در این مورد می دادند . اما این تکته روشنست که صدرا و فیض هر دو د رمقالات خود متمایل بحایق عرفانی و بیان مقاصد عالیه  متصوفه بوده اند نه پای بند ظواهر ی که صوفیان د رسنتهای خانقاهی بدانها دلبستگی داشته اند ، و ازین رویست که گفته اند نظر ملاصدرا د رکتاب کسر الا صنام الجاهلیه « به متدلسین و متشهبین است بصوفیه » و چنین نیز هست ، چنانچه برخی از محققان در قسمت دوم از نام این کتاب یعنی « ..فی مدح جماعه الصوفیه »

زیرا که صردای شیرازی در این کتاب در ستایش « اهل الله و ارباب التصوف » که بمدارج واقعی عرفان رسیده باشند ، مبالغه  می کند بهمان نحو که پشمینه پوشان ظاهر ساز و پوست نشیانان در غ پرداز را سخت می نکوهد .

سید نعمه الله جزائری شاگرد فیض در کتاب « مقامات » صمن دفاع از استاد خود که متهم بتصوف بود کفته است که استاد استادش یعنی ملاصدرا منکر طریقه صوفیان بوده و کتاب کسر الصنام الجاهلیه را هم با همین اعتقاد نوشته است . به دنبال همین مثال در کتاب روضات الجنات چنین آمده که علت تاختن صاحب لؤلؤالبحرین ، پیخ یوسف بحرانی ، بحکیم صدرا و مولانا فیض این بود که او از شیوه ارباب معقول بی خبر بوده و میان آنان که حکیم ربانی بوده اند با فقیر صوفی و لاقید مدعی تفاون نمی گذارده است ، در صورتی که جدایی میان آنان در گروه همانست که بین بینا و کور و بهشتی و دوزخی و میان  حقیقت جویان و دروغ پردازانست .

اما عالمان شرع از ین حد فراتر می رفتند و بعارف و صوفی هر دو بیک چشم می نگریستند ، یکی را از باب اعتقاد بمسائلی ا زقبیل مکاشفه و شهود و وحد ت وجود ، و دیگری را بسبب سنتهای خانقاهی و سماع و سرود و جز آنها که درد یده آنان خلاف شریعت و سرمایه ضلالت بود .

ستیزه جویی با صوفیان 

عهدصفوی، اگرچه با نهضت دسته ای از صوفیان آغاز شد، لیکن دورانی نامساعد بحال تصوف است و هر چه بپایان نزدیکتر شویم این نابسامانی را بیشتر و روشن تر مشاهده می کنیم و بوضعی نامطلوب بازمی خوریم که از ان روزگار فراتر رفت و تا به آغاز پادشاهی محمد شاه قاجار ادامه یافت بی انکه بتواند سیر عمومی تصوف وعرفان ایرانی را متوقف سارد و یا از تمایل فطری ایرانیان بدین شیوه خاص از جهان بینی بکاهد .

برای وضع نامطلوب تصوف در این عهد دو علت اصلی می توان شناخت :

چیرگی صوفیان صفوی و غلبه عالمان قشری .

دسته صوفیان صفوی در زمان قیام و توسعه فدرت شاه اسمعیل و پسرش شاه تهماسب فاقد جنبه تربیتی تصوف بود ؛ و نه تنها از مقاصد عالی آن خبر نداشت بلکه بدان اعتقادی عامیانه می ورزید و از آن اطاعتی دیگر را در این راه مردود می شمرد و کمر بنابودی آن می بست .

ترکان صوفی شعار قزلباش از موقعی که سلطان جنید و سلطان حیدر بجای خرقه درویشی جامه رزم براندامشان کردند و تسبیحهای عابدانه اشان را بشمشیر های بران مبدل ساختند ، و آنها را زوایای خانقاهها بفراخنای میدانهای جنگ کشانیدند ، دیگر در حقیقت و واقع صوفی نبودند لیکن باشگفتی می بینیم که با صرار خود را صوفی می گفته و دم از صوفی گری می زده و پیشوایان خود را با عنوان مرشد کامل می ستوده اند .

این دعوی صوفیگری تا مدتی از دوران صفوی باقی ماند ، اما نه حالت این قوم سرخ کلاه شبیه بمجاهدت و تحمل ریاضت صوفیان پیشین بود ونه «مرشدان کامل » انان مانند مشایخ گذشته در مقام ارشاد قرار داشتند بلکه این هر دو عنوان تنها میراثی بود از دوره یی که نیاکان دودمان صفوی بتعلیم پیروان خود اشتغال داشته و بر مسند فرمانروایی تکیه نزده بودند.

ادامه مطالب را بعد از دانلود در فایل مطالعه نمایید...

می توانید برای دریافت بروز مطالب در کانال تلگرام ما عضو شوید.

کد مطلب:980

اشتراک گذاری کنید:گوگل+لینکداینتلگرام
:: Information 674
این فایل از نظر فونت ، اندازه و ساختار کاملا استاندارد است و آماده چاپ می باشد.
نوع فایل: ورد ، Doc
حجم: 45 کیلوبایت
تعداد صفحه: 8
تاریخ بروزرسانی: 2 اسفند 1395
راهنما : برای مشاهده راهنما اینجا را کلیک نمایید
:: Comments


نظرات بسته شده.