دانش مدیا
آرشیو

پیوند ها

:: راهنمای خرید :: شماره حساب ها :: شرايط و قوانين :: پرسشهای متداول
تماس با ما پورتال سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور
حمایت می کنیم
تازه های نقطه‌ ویرگول
آرشیو
تبلیغات
تعرفه ها
امروز : پنج شنبه ۱۳ آذر ۱۳۹۹
پروژه آشنایی با مبانی شیلات

مقدمه

آشنایی با مبانی شیلات
ارتباط شیلات با علوم پایه
امروزه برای بهینه کردن تکثیر و پرورش آبزیان و پیدایی پیشرفت در این علوم، به‌کارگیری از علوم پایه و مولکولی دارای اهمیت بسیاری بوده و اساس موفقیت تکثیر و پرورش اغلب کشورها بستگی به پیشرفت در این علوم دارد.
این علوم شامل موارد نام برده است:
الف ) بیوشیمی و فیزیولوژی:
این علوم به بررسی ساختار (Structure) و عمل(Function) اندام‌ها، بافت‌ها و بخش‌های مختلف آبزیان پرداخته و از داده‌ها و اطلاعات به‌دست آمده در مدیریت و بهبود شرایط تکثیر و پرورش استفاده می‌کنند. در این بخش سازوکار فعالیت اندام‌های گوناگون مانند دهان، حلق، معده، روده و … مورد بررسی قرار می‌گیرد.

ب ) ژنتیک:
پیشرفت‌های بسیار علوم ژنتیک در دنیا، منجر به آن شده است که متخصصان و کارشناسان شیلات و پرورش آبزیان نیز از این علوم به‌منظور، اصلاح نژاد آبزیان، تهیه‌ی بانک ژن از گونه‌های در حال انقراض، ایجاد صفات مطلوب در گونه‌های پرورشی و… بهره ‌گیرند.

ج ) تغذیه:
یکی از فاکتورهای بهداشت و سلامت جامعه، کیفیت گوشت و پروتئین مصرفی جامعه است این درحالی‌ست که، مصرف آبزیان از اهمیت تغذیه‌ای خاصی برای انسان‌ها برخورداراست، بنابراین برای افزایش تولید بهینه‌ی گوشت با کیفیت‌ بالا در مراکز پرورشی، لازم است که از اصول تغذیه‌ای مناسب و انتخاب جیره‌های غذایی پربازده‌تر با هزینه‌ی اقتصادی کمتر استفاده کرد. لازم به ذکر است که امروزه پساب و آب خروجی مزارع پرورش ماهی به‌دلیل استفاده‌ی ناصحیح از جیره‌های غذایی، دارای آلودگی‌های زیادی هستند که این آلودگی‌ها با ورود به رودخانه‌ها و دریاها منجر به پیدایی خطرات جدی در این اکوسیستم‌ها می‌شوند.

شیلات (Fisheries) ـ آبزی‌پروری (Aquaculture)

*اهمیت شیلات*
امروزه با پیدایی مشکلات زیست محیطی و خطر گرمایش زمین ( Global warming) نگرانی‌های زیادی در مورد تامین غذا و پروتئین‌ جامعه، رفع آلودگی‌ها، انقراض گونه‌ها، بیماری‌ها و … به‌وجود آمده است؛ علم شیلات به‌عنوان یکی از شاخه‌های اصلی علوم منابع طبیعی نقش مهمی در برطرف کردن این مشکلات ایفا می‌کند.

*شاخه‌های علم شیلات*
در گرایش‌های گوناگون این رشته به‌راه‌های تکثیر و پرورش آبزیان (ماهی‌ها، کوسه‌ها، خرچنگ‌ها، میگوها، صدف‌های دوکفه‌ای و … )، مباحث اکولوژیکی آب‌های دریایی (marine ecology)، آب‌های داخلی یا آب‌های شیرین (fresh water ecology)، آب‌های ساختاری زمین (ground water)، راه‌های علمی صید آبزیان و درنهایت به فرآوری محصولات شیلاتی توجه ویژه‌ای می‌شود.
شایان ذکر است هریک از گرایش‌ها‌ی نام‌برده در جایگاه خود نقش بسیار مهمی در تامین سلامت جامعه، غذا و حفاظت از آب‌های سرزمینی در برابر آلودگی‌ها، انقراض گونه‌ و فاجعه‌های زیست محیطی دارد.
۱ ـ تکثیر و پرورش آبزیان:
در این شاخه به انواع روش‌های تکثیر آبزیان (جنسی و غیر جنسی)، با الگوبرداری از شرایط زیست طبیعی گونه آبزی پرداخته می‌شود که تنوع بسیار زیاد آبزیان، به‌خصوص ماهیان منجر به پیدایی روش‌ها بسیار متنوع شده است.
دربرخی از مواقع ممکن است بر اساس هدف از تکثیر روش‌های نوین و گوناگون تعریف شود برای نمونه اگر هدف از تکثیر، تولید تخم گونه‌های آبزی در مقیاس کوچک و آزمایشگاهی باشد از روش‌های ساده‌ و بسته، و از سویی در مقیاس بزرگ و مزارع تکثیر، از روش‌های پیشرفته و البته با خطای کمی بالاتر استفاده می‌کنند.
پرورش آبزیان نیز یکی از بخش‌های مهم علوم آبزی پروری‌ست، زیراکه هدف از پرورش ماهیان بازاری ایجاد شرایط مطلوب برای تولید ماهیان با وزن متناسب و از سویی جلوگیری از انقراض گونه‌هایی‌ست که در معرض خطر انقراض قرار گرفته‌اند.
۲ ـ اکولوژی آب‌ها:
در این شاخه از علم شیلات، اکولوژی یعنی شناخت موجودات آبزی در آب‌های شیرین و شور و ارتباط متقابل میان موجودات و محیط زیست آن‌ها مورد بررسی قرارمی‌گیرد. امروزه به‌دلیل تخریب زیستگاه‌ها، صید بی‌رویه، ورود آلودگی‌های شهری و صنعتی به رودخانه‌ها و دریاها و در نهایت گرمایش جهانی این شاخه اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است. درکشورما با توجه به چالش‌های موجود در زمینه‌ی آلودگی‌های نفتی، غیر نفتی، ورود سموم و کودهای کشاورزی به آب دریاها و صید بی‌رویه‌ی بسیاری از ماهیان خاویاری و کیلکا از دریای خزر و ماهی تن از آب‌های جنوب و احداث سدهای بی‌شمار برروی رودهایی که مسیر مهاجرت بسیاری از ماهیان هم‌چون ماهی سفید می‌باشد، منجر به آن شده است که مطالعه‌ی اکولوژیکی این زیستگاه‌ها و شناخت موجودات و ارتباط آن‌ها با هم نقشی مهمی در حفظ و پایداری این نوع از اکوسیستم‌ها ایفا کند.
۳ ـ فرآوری محصولات شیلاتی:
باتوجه به اهمیت غذایی آبزیان، می‌توان به اهمیت فرآوری محصولات شیلاتی پی برد زیراکه عرضه‌ی این محصولات به بازار مستلزم رعایت اصول بهداشتی و نگهداری مناسب است، لازم به ذکراست بسیاری از آبزیان به‌خصوص ماهی‌ها نسبت به سایر جانوران پرورشی سریعتر فاسد می‌شوند بنابراین این محصولات باید به اشکال مختلف فرآوری شده و با بسته بندی‌های مناسب به بازار مصرف عرضه ‌شوند. صنعت کنسروسازی یکی از زیر بخش‌های مطرح در فرآوری محصولات شیلاتی‌ست، که امروزه در سراسر جهان از آبزیان و ماهیان گوناگون به‌منظور کنسرو کردن استفاده می‌شود اما در کشور ما بیشتر از تن ماهیان ( در جنوب کشور ) و ماهیان کیلکا
( در شمال کشور) استفاده می‌شود.
۴ ـ صید و صیادی:
امروزه به‌دلیل صید بی رویه در اکثر اکوسیستم‌های آبی حیات بسیاری از گونه‌ها‌ی آبزی به خطر افتاده است، از این رو پیش از اقدام به صید آبزیان ابتدا لازم است مطالعات اولیه برای ارزیابی وضعیت، فراوانی و ارتباط گونه‌ها با هم انجام شده و برحسب توان تولید آن منطقه صید انجام شود که در این گرایش چگونگی انجام صید، زمان و مکان صید مورد بررسی قرار خواهد گرفت سپس اقدام به صید می‌شود

مشخصات فیزیکی خلیج فارس
خلیج فارس که امروزه به پیوستگاه و ته آب اروند رود در خرمشهر و بصره تا راس مسندام در شمال عمان اطلاق می شود در اواسط دوره سوم زمین شناسی حدود ۳۰ میلیون سال قبل در اثر گسترش دهانه شکاف دریای عمان بوجود آمده و از پدیده های دوران سوم زمین شناسی است که در حال حاضر ۲۲۶ هزار کیلومتر مربع پهنا دارد درازای کرانه اش از دهانه فاو تا بندر عباس ۱ هزار و ۳۷۵ کیلومتر و میانگین ژرفای آن ۳۰ متر است و ۰۶۲%آب های سطح کره زمین را در بر می گیرد در ابتدا وسعت آن بیشتر از دو برابر مساحت فعلی بوده است. این پهنه آبی قدیمی ترین دریایی است که بشر آن را می شناخته است بر پایه نقشه های تکتونیک خلیج فارس جزء کانونهای زلزله خیز ایران است دانشنامه بریتانیکا در این خصوص نوشته است ” آخرین حرکتی که خلیج فارس در معرض آن قرار داشته و دارد عبارت است از بالا آمدن تدریجی است زلزله در خلیج فارس متواتر و گاهی بسیار شدید است.” این پهنه آبی گاهواره تمدن جهان و از اولین زیستگاههای بشر محسوب می شود ساکنان این دریا کشتی را اختراع و خاور و باختر را به هم پیوند داده اند. در غرافیای قدیم دریای پارس یکی ازبزرگترین دریا ها از ۴ دریایی بود که شناخته شده بود اما اکنون پهنه آبی را که خلیج فارس می نامند خلیجی که با ۱۰۰۰ کیلومتر مربع طول و بیشتر از ۲۴۰ کیلومتر مربع عرض متوسط ۵۶% ذخایر نفت جهان را در بر دارد و هنوز هم مهمترین خلیج در جهان محسوب می گردد. خلیج فارس با ۲۲۶ هزار کیلومتر مربع و سعت و ۶۸ میلیارد بشکه ذخیره نفت (۵۶%)کل ذخایر نفت جهان یک آبراه بزرگ و مهم بین المللی است که از دوره هخامنشیان تا امروز همواره اهمیت استراتژیک داشته و بویژه در دوره جنگ جهانی دوم و در دوره جنگ سرد بر اهمیت و شهرت جهانی آن افزوده شد و با انقلاب اسلامی ایران و بر هم خوردن معادلات جهانی با بروز سه جنگ موسوم به جنگهای سه گانه خلیج فارس و با توجه به اهمیت اقتصادی و جهانگردی که کشورهای حاشیه عربی آن پیدا کرده اهمیت آن و توجه جهانیان به آن این منطقه را به مشهورترین نقطه جغرافیایی تبدیل کرده است علی رغم فراز و نشیبهای مختلف تاریخی هنوز هم ایران مهمترین کشور منطقه است که قسمت اعظم خلیج فارس را تحت حاکمیت دارد. خلیج فارس گرمترین پهنه آبی دنیاست ، عریض ترین بخش آن ۱۸۰ مایل است و عمیق ترین نقطه آن ۹۳ متر در ۱۵ کیلومتری تنب بزرگ ، و کم عمق ترین بخش آن در غرب بین ۱۰تا ۳۰ متر است عمق کم خلیج فارس باعث شده است که خشکی مرتب بدرون دریا پیشروی نماید . در عین شوری زیاد آب، ۲۰۰ چشمه آب شیرین در کف و ۲۵ چشمه کاملاً شیرین در سواحل این خلیج جریان دارد که همگی از کوههای زاگرس یا پارس سرچشمه می گیرند، اروند، کارون، دیاله، زاب، جراحی، مند، دالکی و میناب بزرگترین و پر آب ترین رودهایی هستند که به خلیج فارس می ریزند. گرمای هوا گاهی در تابستان ۵۰ درجه و برودت آن در زمستان تا ۳ درجه گزارش شده است. خلیج فارس از نظر منابع طبیعی از غنی ترین پهنه های آبی جهان است نفت، مروارید گاز، فسفات، گوگرد ، مروارید، مرجان، انواع ماهیها و میگو از جمله ثروتهای خلیج فارس است. بنادر دبی، شارجه، ابوظبی، کویت، بحرین، دوحه ، کیش، بندر عباس، خرمشهر و بصره خلیج فارس را به قطب اقتصادی و توریستی جهان تبدیل کرده است. خلیج فارس از نظر ژیوپلتیک، استراتژیک، نظامی و از تاریخی و فرهنگی یک پهنه آبی مهم و منحصر به فرد در جهان محسوب می شود. کشفیات باستان شناسی سالهای اخیر در دو سوی سواحل فارسی و عربی خلیج فارس ثابت می کند که این پهنه آبی یکی از مهمترین و شاید اولین مرکز سکونت انسانها است و گهواره و مرکز تبادل تمدنهای زیادی مانند ایلامی، سومری، آکدی، آشوری، بابلی، مادی، پارسی، یونانی، اسلامی و .. بوده است

شیلات شهرستان دیر
اداره شیلات شهرستان دیر در سال ۱۳۴۲ راهندازی شده است ووظیفه ی آن انجام کار های خدماتی صیادان در منطقه است و این شهرستان دارای ۱۰فروند کشتی و ۵۲فروند لنج است و تعداد صیادان به ۳۰۰۰نفر می رسد.
در سال ۱۱ ماه صیادان به صید می پردازند و وسیله ی صید تور گوشگیر و قلاب و گرگور و تور ترال ماهی و میگو می باشد.و در این شهرستان صید قاچاق هم صورت نمی گیرد.و تسهیلاتی که شیلات در اختیار صیادان قرار می دهد مجوز صید و تسهیلات بانکی و کار های حمایتی می باشد.
کمک هایی که صیادان به اداره شیلات می توانند بکنند گزارش امار صید وکمک نمودن در مورد اطلاعات تخلفات صیادی است.
در حال حاضر ۱۱ مزر عه پرورش میگو نیمه فعال در منطقه می باشد و ۱۰درصد از میگوی استان در این شهرستان صید می شود .بازار ماهی ومیگو در این منطقه با عرضه مستقیم محصولات تازه دریایی به مصرف کننده در زمان فصل صیادی با نرخ متعادل است.در اداره شیلا ت۲نفر کارشناس با حقوق متوسط۲۰۰هزار تومان و ۲۴ نفر کارمند با حقوق متوسط۲۰۰هزار تومان و ۸ نفر کارگربا حقوق متوسط ۱۶۰تو مان هستند .

لیست شناور های صیادی منطقه دیر

مجز میگو ندارد مجوز میگو دارد تعداد کل منطقه نام شناور ردیف
۱۰ ۴۲ ۵۲ دیر موتور لنج ۱
۲۴۰ ۳۱ ۲۷۱ دیر قایق ۲
۵۸ ۴۳ ۱۰۱ بردخون قایق ۳
۱۳ —— ۱۳ جبرانی قایق ۴
۱۵ ۳ ۱۸ اولی شمالی قایق ۵
۱۱ —— ۱۱ اولی جنوبی قایق ۶

ماهیان غضروفی
در سرتاسر دریاها کوسه ماهیان و سفره‌ ماهیان که از ۳۰ سانتیمتر تا ۱۷ متر اندازه بدنشان متغیر است زیست می‌کنند. این ماهیانیا گوشتخوارند یا لاشه‌خوارند. بدن ماهیان غضروفی سنگین‌تر از آب است. جسم مهره از لایه‌های غضروف پیرامون نوتوکورد یا درون آن تشکیل می‌شود و باله دمی دارای دو شاخه نابرابر هتروسرکال است. اکثر ماهیان دارای پولک هستند بعضی ماهیها فاقد پولک هستند.

این ماهیان دارای جمجمه غضروفی هستند هفت کمان یا قوس غضروفی در این ماهیان موجود است. اولین قوس تغییر شکل یافته و آرواره فوقانییا پلاتوکوردرات و آرواره پایین مکمل را تشکیل می‌دهد. علاوه بر ستون مهره‌ها که غضروفی است کمربند سینه‌ای و کمربند لگنی وجود دارد. سیستم عضلانی در ماهیان غضروفی ساده بوده و عضلات محوری توسط یک لایه جدا کننده به عضلات پشتی و شکمی تقسیم می‌شود.

در اغلب ماهیان غضروفی تعدادی دندانهای تیز و برنده وجود دارد. روده ماهیان غضروفی معمولا به دو بخش تقسیم می‌شود. در بخش کوچکتر دیوارهیا دریچه‌ای مارپیچی جهت افزایش سطح جذب غذا وجود دارد و در بخش انتهایی روده ، غده‌ای به نام غده روده‌ای به روده متصل می‌گردد. نقش این غده دفع نمک در ماهیان غضروفی است.
!!قلب ماهیان غضروفی
قلب دارای چهار بخش است اما فقط دو قسمت به نام دهلیز و بشطن مشابه دو دهلیز و دو بطن موجود در مهره‌داران عالی است. چندین سیاهرگ عمده در میان ماهیان غضروفی موجود است از جمله سیاهرگ کاردینال.

ساختمان آبشش

!!تنفس ماهیان غضروفی
وسیله تنفس آبشش است. هر آبشش به دو بخش تقسیم می‌شود به هر یک از بخشها ، همی‌برانش و به هر آبشش هولوبرانش گفته می‌شود. ماهیان غضروفی از ۵ تا ۷ جفت آبشش دارند. یک جفت سوراخ را که در تنفس نقش ندارد و در قسمت قدامی چشم اسپیراکل است نیز ضمیمه دستگاه گوارش است. در برخی کوسه ماهیان بخش کوچک از آبشش به نام شبه آبشش درون اسپیراکل قرار می‌گیرد.

تولید مثل ماهیان غضروفی
اکثر گونه‌های ماهیان غضروفی زنده‌زا هستند اما برخی از کوسه ماهیان و سپر ماهیان تخم گذار هستند گونه‌های زنده‌زا بزرگتر بوده و در آبهای عمیق زیست می‌کنند. باله شکمی نرها دارای اندامی به نام کلاسپر است که به هنگام جفتگیری به اندرون کلوآک ماهی ماده و از آنجا به درون اویداکت رانده می‌شود.

ماهیان استخوانی
این بزرگترین رده مهره‌داران دارای دو زیر رده است. در ماهیهای باله گوشتی اولیه باله‌های سینه‌ای و شکمی محتوی استخوانهای درونی هستند که شباهت زیادی به استخوانهای اندامهای حرکتی مهره‌داران خاکزی دارند. همچنین کیسه‌های هوایی حلقی به جای شش عمل می‌کنند. امروزه فقط ۴ گروه از این ماهیها باقی مانده است که عبارتند از سلاکانتها و سه گروه از ریه‌دارها. در عوض در زیر رده باله شعاعیها ، باله‌های زوجی را اشعه سوزن مانند نگهداری می‌کنند و کیسه هوایی نیز معمولا به مثانه شنا مبدل شده است.

قسمتهای مختلف ماهیان استخوانی

باله دمی: باله دمی ماهیان را عمدتا به دو گروه اصلی هتروسرکال و هوموسرکال تقسیم می‌کنند. نقش باله‌های فرد و زوج در ماهیان تشخیص وضعیت و موقعیت ماهی درون آب است.

پولکها: پولکهای متنوعی در ماهیان وجود دارد. پولک گانوئیدی که حاوی گانوئین است در ماهیان خاویاری دیده می‌شود. پولک مدور در اغلب ماهیهای استخوانی مانند کپور و ماهی سفیدیافت می‌شود. پولک شانه‌ای در اغلب سوف ماهیان دیده می‌شود. پولکهای مدور یا شانه‌ای ممکن است در برخی ماهیها باهم دیده شود. هر دو نوع پولک جز پولکهای درخشان است و منشا پولک پوست ماهی است.
خط جانبی: به صورت خطی واضح و مشخص در بسیاری از ماهیان دیده می‌شود خط مستقیمیا منحنی. در بعضی این خط تمام طول بدن را نمی‌پوشاند چه ماهیانی که دارای خط جانبی مشخص و چه نامشخص ، خط جانبی دارای سلولهای حسی به نام نوروماست است. که این سلولها در تشخیص وضعیت و سنجش تلاطم و حکت ماهی کمک می‌کند.

گوش ماهیان: در ماهیان فقط گوش داخلی وجود دارد. از ویژگیهای گوش ماهیان وجود سنگریزه‌هایی به تعداد ۳ تا ۴ عدد است که اتولیت نامیده می‌شود. به این سنگریزه‌ها ، سنگریزه شنوایی هم می‌گویند که در سیستماتیک و تعیین سن ماهیان اهمیت دارند و سلولهای حسی گوش داخلی که در شنوایی و تعادل نقش دارند ماکولا نام دارند. در ماهیانی که قدرت شنوایی خوبی دارند ارتباطی بین گوش داخلی و کیسه هوایی ایجاد شده است.

ساختمان چشم ماهیان استخوانی
صلبیه با چند صفحه غضروفییا استخوانی سفت و سخت می‌شود.
قرنیه مسطح
سلولهای مخروطی که در تشخیص رنگ بکار می‌رود.
ماهیچه مسئول حرکت دادن عدسی
مشیمیه (تغذیه کننده چشم)
در ماهیانی که در اعماق زیاد زیست می‌کنند عدسی بسیار بزرگ و شبکیه کوچک است و شکل عدسی کروی است.

کیسه شنا
کیسه شنا یا کیسه هوایی فقط در ماهیان استخوانی وجود دارد. به آن کیسه گازدار هم می‌گویند. در قسمت فوقانی حفره بدن بالاتر از مرکز توده ماهی قرار می‌گیرد و به ماهی این امکان را می‌دهد که بدون صرف انرژی وضعیت و موقعیت طبیعی خود را درون آب حفظ کند. یکی از ماهیان (یک نوع گربه ماهی) به طریق جالبی توانسته است نداشتن کیسه شنا را جبران کرده و موقعیت خود را درون آب حفظ کند و انرژی کمی بکار گیرد.

ماهیان هوازی
ماهیان بسیاری وجود دارند که از هوا تنفس می‌کنند این ماهیان حدود ۲۳ جنس از ماهیان استخوانی را دربرمی‌گیرند و دارای آبششهایی هستند که سطح کوچک و محدودی دارند. این ماهیان به جز ماهیان دودمی هستند. بسیاری از ماهیان که ساکن آبهای راکد هستند در هوای گرم و زمانیکه اکسیژن محلول در آب کاهش می‌یابد به سطح آمده و هوا را می‌بلعند. پس هوا بوسیله حلق که عمل پمپاژ را انجام می‌دهد از طریق کانال هوایی به کیسه هوایی تغییر شکل یافته انتقال می‌یابد. در ماهیان هوازی که دوره‌های خشکسالی را معمولا درون گودالهایی می‌گذرانند تنفس هوازی وجود دارد اما به هر حال جهت دفع گاز کربنیک به آبشش وابسته‌اند.

تولید مثل ماهیان
اکثر آنها دارای دو جنس نر و ماده هستند. برخی خود باور و برخی هرمافرودیت هستند.
برخی ماهیان لقاح داخلی دارند که تعدادشان محدود است.
جفتگیرییا پیدا کردن جفت از طریق مختلف مانند تغییرات رنگ بدن ، تولید صدا و تولید مواد محرک فرمون.
پس از رها شدن تخمها ، تخمها یا شناورند یا به درون آب فرو می‌روند.
ماهی زنده‌زا مانند گاپی (Gupy) حدود ۵۰ عدد نوزاد تولید می‌کند.
رها سازی تخمک از تخمدان یا از طریق پاره شدن دیواره و رها شدن تخمک درون شکم مانند قزل آلا و یا تخمک از مجرای تخمک‌بر به بیرون رانده می‌شود.
برخی از ماهیان درون دهان و یا بعضی درون روده و یا درون کیسه‌های شکمی تکوین تخم را انجام می‌دهند.

صید سنتی و کار برد اقتصاد محدود

شروع فصل صید میگو ، نگاهی به صید و صیادی در منطقه بندر عباس
هر ساله هزاران نفر از ماهیگیران هرمزگانی با نزدیک شدن مهر ماه ، خود را برای صید میگو اماده می کنند . انتظاری طولانی سر می رسد به این امید که سهم خود را از دریا دریافت کنند . برای اشنای بیشتر با صید میگو و نقش اقتصادی ان در زندگی مردم جنوب نگاهی می کنیم به چگونگی صید ، روشهای موجود و تاریخچه صید میگو به شیوه کنونی ( ترال کفی ، کف روب ) . تا حدود ۴۰ سال پیش صید میگو بیشتر به شیوه ساده و اپتدای انجام می گرفت که چندان ارزش اقتصادی نداشت ، مشتا ، چل و پارو روشهای بودند که برای گرفتن میگو بکار می بردند.

یک نوع مشتا که برای صید ماهی و میگو استفاده می شود

پارو روشی ساده و قدیمی برای صید ماهی و میگو
میگوی خلیج فارس دارای ارزش غذای بالای می باشد و یکی از خوشمزه ترین میگوهای دنیا است و در بازارهای ژاپن و اروپا به قیمت بالای به فروش می رسد ( کیلوی ۳۰ تا ۴۰ دلار ـ میگو درشت ، گامبا ) . همین مسله باعث گردید که در دهه ۴۰ چندین شرکت خارجی با دولتایران برای کسب اجازه صید در منطقه هرمزگان وارد گفتگو شوند . رژیم شاه هم بادریافت مبلغی ، بدون تحقیقات کارشناسانه ، اجازه صید نامحدود به این شرکتها صادر می کند . این مجموعه شامل یک کشتی بزرگ مادر( مجهز به سرخانه ، تنل انجماد وبسته بندی) و دهها کشتی ماهی گیری بود، هر کدام از کشتی های ماهیگیری دارای ۳ تور کف روب و به صورت سه شیفته صید می کردند ، این روش صید در طول چند سال بزرگترین ضربه به نسل میگوهای منطقه هرمزگان وارد نمود .

کشتی های مجهز صید میگو با چند تور

روش صید بصورت کف روب ( ترال کفی )

روش کف روب صید ماهی و میگو ، یکی از مخربترین شیوه صید می باشد زیرا در این نوع صید ، تور تمام موجودات دریای در مسیر خود به داخل تور هدایت نموده حتی کالنگ* ، ملابوخون** و دهها نو موجودات ریز و درشت ، زیرا در این روش یک کف تور که به زنجیریا وزنه مجهز است به روی کف دریا گشیده می گردد و همه چیز به داخل تور جاروب می کند. بخاطر همین نقش تخریبی زیست محیطی این روش ، اکثر کشورهای پیشرفته دنیا استفاده از تور کف روب شدیدا منع نموده اند .

اما در ایران بیش از چهل سال است که از این روش استفاده می گردد و تا کنون تلاش جدی برای تغیر این روش انجام نگرفته است . با باز شدن پای شرکتهای خارجی صیادی به منطقه در زمان شاه و ادامه این روش بعد از انقلاب عملا ذخایر میگو در منطقه به شدت کاهش پیدا نموده وبه زیر ۳۰٪ رسیده است بطوری که در سال فقط ۳۰ تا ۴۵ روز اجازه صید داده می شود .

سهم ماهیگیران بومی از ذخایر دریای منطقه
در دهه چهل ماهیگیران هرمزگانی با تقلید از روش شرکتهای خارجی و با به کار بردن تور کف روب توانستن به منبع اقتصادی مهمی دست یابند ، گرچه قدرت صید انان یک دهم کشتی های خارجی نبود ولی باز نسبت به مشتا ، چل و پارو ، بازده اقتصادی بالای داشت . بعد از انقلاب نه تنها کشتی های خارجی ،بلکه چندین شرکت ایرانی وابسته به سرمایداران حکومتی با اجاره کشتی های خارجی وارد بازار صید شده و عملا عرصه بر صیادان بومی تنگ نموده و ذخایر میگو به حداقل کاهش دادند . در این میان شیلات هم هیچ کمکی برای گذار از صید سنتیبه صید صنعتی به ماهیگیران بومی نکرده بلکه خود بصورت مانعی در امده است . در مقابل چندین شرکت صید صنعتی بوجود امده که یا وابسته به ارگانهای رژیم و یا وابستگان حکومتی هستند ، صید صنعتی کیش ، کشتی فارسی متعلق به ایران مارین سرویس ، ناوگان فردوس با ده فروند گشتی که سه فروند ان متعلق به اقای هاشمیان خواهر زاده رفسنجانی است ( فردوس۱-۲-۳ ) و………….، بدین طریق مافیای اقتصادی بر باقی مانده ذخایر دریای منطقه چنگ انداخته و هر روز دامنه فعالیت خود گسترش می دهند .

مهر ماه در راه است و ماهیگیران هرمزگانی به امید صید خوب روز شماری می کنند ، حسن ، غلوم ، صالح ، موسی ، عبدل و…….. به بچه هایشان قول دادند که برایشون جوتی* ، کمیس* و پاتولون* نو بخرند ، و به عیالشان وعده یخچال نو حصیر نو جیمه و چادر نو ، به مهر ماه چیزی باقی نمانده است ، ایا وعده ها عملی خواهد ؟ ایا دریا به قول خودش وفا خواهد کرد ؟

روشهای مختلف ماهیگیری
مدر کنار صید میگو ، صید ماهی با توجه به تنوع و گسترش ان دارای اهمیت خاصی در زندگی مردم جنوب می باشد . متاسفانه استفاده از شیوه های سنتی و لنجهای کوچک وغیر مجهز باعث گردیده دامنه صید به ابهای ساحلی محدود گردد و نتوانیم در ابهای عمیقتر که امکان صید بیشتری و جود دارد ، فعال باشیم . نیاز به کشتیهای مجهز صیادی که بتوانند در ابهای عمیق صید بکنند و استفاده از انواع شیوهای پیشرفته صیادی ، تنها راه برای نجات ماهیگیری بعنوان منبع در امدی برای ساکنین جنوب ، ی باشد . گذار از شیوه قدیمی صید به صید صنعتی بدون کمک دولت و تعاونیهای صیادی امکان پذیر نیست .

انواع میگو و صیدگاه میگو در هرمزگان
منطقه صید میگو در استان هرمزگان شامل منطقه جاسک – سیریک – کوهستک-هرمز تا طولا در شمال جزیره قشم می باشد. انواع میگوها در مناطق مختلف متفاوت می باشند ، در اصطلاح ماهیگیران هرمزگانی اسامی انواع میگوها به این صورت می باشند ، میگ گپ( درشت) ، میگ سرتیز ، میگ نرک، میگ چکو ، میک گنتک، میگ ببری ، میگ لافتی .

اسامی میگوهای منطقه هرمزگان در زبان فارسی ، میگو موزی ، میگو سفید ، میگو خنجری،میگو هندی و میگو ببری . میگو موزی بیشترین نوع میگوی منطقه تشکیل می دهد حدود ۵۰٪ .

درجه بندی ماهیان شیلاتی
ماهیان ممتاز:حلوا سفیدوشوریده وراشگو
ماهیان گروه ۱:شیروقباد
ماهیان گروه ۲:میش–سبیتی-بیا-سنگسر-هامور-خنو-حلواسیاه-شانک-کفشک-شعری-طوطی-گیش- چمن(سرخو)-سوکلا
ماهیان گروه ۳:حسون-سلطان ابراهیم–طعطعو-عروس-کتو-سارم-سار
ماهیان گروه۴:طلال-حلوا دروغی-خارو-شمسک(پیکو)-تنکن-سایرماهیهای حلال گوشت

معرفی تعدادی ازماهیان منطقه دیّر

۱)ماهی حلواسفید:حلوا سفید ازنوع ماهی های ممتاز است که وزن آن بین .۲۵-۱٫۲۵کیلوگر م وطول آن بین۱۵-۳۵سانتی متر می باشدگوشت این ماهی سفیدرنگ است وگوشت آن به سهولت ازاستخوان جدامی شودسرماهی کوچک است ودرنتیجه گوشتآن بیشتر می باشد
۲)ماهی شوریده:شورید ازنوع ماهیان ممتز است که خوراکی خوبی محسوب می گرددوزن آن بین نیو تادوکیلوگرم است وطول آن حدود ۲۵-۵۰سانتی متراست دارای تیغ زیادی می باشد که پوست سروپشت ماهی سیاه بدنه ی خاکستر ی وزیرشکم آن سفیدرنگ است .
۳)ماهی راشگو: راشگوازنوع ماهیان ممتازاست به طول۲۵-۶۲٫۵سانتی مترووزن نیم تا۳٫۵دارای سرکوچک ودهان نسبتاًبزرگی است که تا نزدیکی چشم کشیده شده است.رنگ ان در پشت خاکستری در پهلو کدرود ر شکم سفید است.فراوانی این نوع ماهی در ماهای دی وبهمن در اطراف بوشهر دیر و کنگان میباشد…

در ادامه مطلب، فایل شامل موضوعاتی چون :

  • روش ترولینگ در آبهای شور
  • آمار یک دهه فعالیت تولیدی شیلات

این فایل دارای فهرست ، جدول و تصویر می باشد

تاریخ: 1395/10/17 بازديد: 782 ادامه