دانش مدیا
آرشیو

پیوند ها

:: راهنمای خرید :: شماره حساب ها :: شرايط و قوانين :: پرسشهای متداول
تماس با ما پورتال سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور
حمایت می کنیم
تازه های نقطه‌ ویرگول
آرشیو
تبلیغات
تعرفه ها
امروز : شنبه ۱۰ خرداد ۱۳۹۹
روش ترولینگ در آبهای شور

ترولینگ در لغت به معنای ماهیگیری با حرکت قایق و از عقب آن می باشد. ترولینگ در واقع روش ماهیگیری است که در آن با استفاده از طعمه از قبیل طعمه های مصنوعی، طعمه های مرده یا زنده که به دنبال نخ ماهیگیری در میان یا سطح آب کشیده می شود، اطلاق می گردد. معمولأ در روش ترولینگ حرکت قایق با سرعتی مشخص نسبت به نوع صید در عمقهای متفاوت می باشد.
از این روش می توان برای صید ماهیانی چون انواع تن، مارلین ها، کوسه ماهیها، شیر ماهی، باراکودا (جت)، جاش، هامور، سوف نیل و دیگر ماهیان شکاری آبهای شور و شیرین استفاده نمود.
چون در هنگام انجام روش ترولینگ نیاز است تا با سرعت کم و آهسته حرکت نمود لذا به نظر می آید که استفاده از موتورهای مخصوص ترولینگ (Trolling Motor) بسیار موثرتر باشد ولی صد در صد الزامی نیست.

اغلب هنگام ترولینگ، ماهیگیر طعمه مصنوعی ای را که بدنه آن نرم یا سخت می باشد را به آب انداخته و شناور با حرکت کند و آهسته رو بجلو حرکت می نماید. او به طعمه اجازه می دهد با آزاد کردن کلاج چرخ، از قایق فاصله یابد. هنگامی که این فاصله به حدود ۵۰ متر رسید ماهیگیر کلاج چرخ را به اندازه ای که در اثر ضربه ناگهانی ماهی نخ آسیب نبیند آن را سفت می کند و بسته به نوع طعمه مورد استفاده به پشت قایق در سطح یا زیر آن در عمق مشخص کشیده می شود.

لازم بذکر است که فاصله ۵۰ متر معمولأ برای قایقهای با موتور مخصوص و کم صدا می باشد. حال اگر از موتور های صدادار استفاده می نمایید بهتر است این فاصله را افزایش دهید ولی از ۱۰۰ متر در قایقهای کوچک تجاوز نشود چراکه دامنه حرکت طعمه مصنوعی در زیر آب بیشتر شده و لذا امکان در هم گره خوردن طعمه های مجاور خصوصأ در شناورهای کوچک به وجود می آید.

جهت یاد آوری عرض می نمایم که طعمه های مصنوعی که در روش ترولینگ استفاده می شوند معمولأ با نام Salt Water معروف می باشند و بهتر است از طعمه های مصنوعی ای که در آبهای شیرین کاربرد دارد استفاده نگردد چراکه قلابها و اتصالات این طعمه ها در اثر برخورد با آب شور (خصوصأ در خلیج فارس که شورترین آب دریاهای آزاد را دارد) سولفاته شده و از بین می روند یا مقاومت آنها کاهش می یابد.

چوبهای مورد استفاده در روش ترولینگ مخصوص صید ماهی از روی شناور طراحی شده اند. بهترین گزینه چوبها، چوبهای گرافیتی هستند که طول آنها حدود ۱۸۰ تا ۲۴۰ سانتیمتر باشد. چرخهای به کار رفته بسته به نوع و اندازه صید معمولأ از نوع بایت کاستینگ، مولتی پلیر و اسپول ثابت می باشند. همچنین نخهای مورد استفاده بسته به نوع و سایز ماهی بین ۰٫۴۰ تا ۳٫۰۰ میلیمتر قطر متغیرند و قدرت نخها بر حسب پوند می باشند و معمولأ از نوع نایلونی مونوفیلامنت مخصوص آبهای شور می باشند. (تناسب نخ و چوب ماهیگیری بسیار مهم می باشد. بر روی چوبهای مخصوص ترولینگ قدرت چوب بر حسب توان نخی است که بر روی آن به کار می رود.) طعمه های مصنوعی همان طعمه هایی است که در روش اسپین به کار می رود ولی در سایز بزرگ. طعمه های مصنوعی با بدنه سخت بهمراه هرزه گرد بزرگ (اندازه آن به عمق شنای طعمه بستگی دارد) به علاوه لیدر فولادی روکش دار حدود ۵۰ سانتیمتر، بهترین گزینه ای است که برای صید ماهی های بزرگ ساکن اعماق می
توان استفاده نمود.

سرعت قایق یا شناور بسته به نوع صید متفاوت می باشد. ماهیهایی همچون کوسه، هامور و جاش که از سرعت بالایی برخوردار نیستند تمایل به دنبال کردن طعمه های مصنوعی و طبیعی ای دارند که با سرعت کم حرکت می کنند. اما ماهیهایی همچون تن ها، مارلین ها، شیر ماهی، جت و غیره به سرعت بیشتری جهت تحریک شدن و حمله به طعمه را دارند.
معمولأ سرعت شناورها بسته به آنچیزی که در فوق ذکر گردید بین ۳ تا ۱۱ گره دریایی متفاوت می باشد و یکی از فاکتورهای بسیار مهم در صید است که بی توجهی به آن باعث عدم موفقیت خواهد شد. یادمان نرود هنگامی که ماهی به قلاب افتاد به هیچ عنوان نباید قایق را از حرکت ایستاند چراکه ماهی به عمق رفته و بیرون آوردن آن را بسیار مشکل می کند. لذا پیشنهاد می شود با همان سرعت یا کمی کمتر اقدام به پمپ کردن ماهی نمایید.
اگر تا کنون به هر دلیلی موفق به انجام این روش نشده اید به شما توصیه می کنم تا حتمأ آن را برای یکبار هم که شده امتحان کنید تا لذت ماهیگیری را با تمام وجودتان لمس کنید.

این فایل دارای تصویر می باشد

تاریخ: 1395/11/6 بازديد: 651 ادامه
پروژه آشنایی با مبانی شیلات

مقدمه

آشنایی با مبانی شیلات
ارتباط شیلات با علوم پایه
امروزه برای بهینه کردن تکثیر و پرورش آبزیان و پیدایی پیشرفت در این علوم، به‌کارگیری از علوم پایه و مولکولی دارای اهمیت بسیاری بوده و اساس موفقیت تکثیر و پرورش اغلب کشورها بستگی به پیشرفت در این علوم دارد.
این علوم شامل موارد نام برده است:
الف ) بیوشیمی و فیزیولوژی:
این علوم به بررسی ساختار (Structure) و عمل(Function) اندام‌ها، بافت‌ها و بخش‌های مختلف آبزیان پرداخته و از داده‌ها و اطلاعات به‌دست آمده در مدیریت و بهبود شرایط تکثیر و پرورش استفاده می‌کنند. در این بخش سازوکار فعالیت اندام‌های گوناگون مانند دهان، حلق، معده، روده و … مورد بررسی قرار می‌گیرد.

ب ) ژنتیک:
پیشرفت‌های بسیار علوم ژنتیک در دنیا، منجر به آن شده است که متخصصان و کارشناسان شیلات و پرورش آبزیان نیز از این علوم به‌منظور، اصلاح نژاد آبزیان، تهیه‌ی بانک ژن از گونه‌های در حال انقراض، ایجاد صفات مطلوب در گونه‌های پرورشی و… بهره ‌گیرند.

ج ) تغذیه:
یکی از فاکتورهای بهداشت و سلامت جامعه، کیفیت گوشت و پروتئین مصرفی جامعه است این درحالی‌ست که، مصرف آبزیان از اهمیت تغذیه‌ای خاصی برای انسان‌ها برخورداراست، بنابراین برای افزایش تولید بهینه‌ی گوشت با کیفیت‌ بالا در مراکز پرورشی، لازم است که از اصول تغذیه‌ای مناسب و انتخاب جیره‌های غذایی پربازده‌تر با هزینه‌ی اقتصادی کمتر استفاده کرد. لازم به ذکر است که امروزه پساب و آب خروجی مزارع پرورش ماهی به‌دلیل استفاده‌ی ناصحیح از جیره‌های غذایی، دارای آلودگی‌های زیادی هستند که این آلودگی‌ها با ورود به رودخانه‌ها و دریاها منجر به پیدایی خطرات جدی در این اکوسیستم‌ها می‌شوند.

شیلات (Fisheries) ـ آبزی‌پروری (Aquaculture)

*اهمیت شیلات*
امروزه با پیدایی مشکلات زیست محیطی و خطر گرمایش زمین ( Global warming) نگرانی‌های زیادی در مورد تامین غذا و پروتئین‌ جامعه، رفع آلودگی‌ها، انقراض گونه‌ها، بیماری‌ها و … به‌وجود آمده است؛ علم شیلات به‌عنوان یکی از شاخه‌های اصلی علوم منابع طبیعی نقش مهمی در برطرف کردن این مشکلات ایفا می‌کند.

*شاخه‌های علم شیلات*
در گرایش‌های گوناگون این رشته به‌راه‌های تکثیر و پرورش آبزیان (ماهی‌ها، کوسه‌ها، خرچنگ‌ها، میگوها، صدف‌های دوکفه‌ای و … )، مباحث اکولوژیکی آب‌های دریایی (marine ecology)، آب‌های داخلی یا آب‌های شیرین (fresh water ecology)، آب‌های ساختاری زمین (ground water)، راه‌های علمی صید آبزیان و درنهایت به فرآوری محصولات شیلاتی توجه ویژه‌ای می‌شود.
شایان ذکر است هریک از گرایش‌ها‌ی نام‌برده در جایگاه خود نقش بسیار مهمی در تامین سلامت جامعه، غذا و حفاظت از آب‌های سرزمینی در برابر آلودگی‌ها، انقراض گونه‌ و فاجعه‌های زیست محیطی دارد.
۱ ـ تکثیر و پرورش آبزیان:
در این شاخه به انواع روش‌های تکثیر آبزیان (جنسی و غیر جنسی)، با الگوبرداری از شرایط زیست طبیعی گونه آبزی پرداخته می‌شود که تنوع بسیار زیاد آبزیان، به‌خصوص ماهیان منجر به پیدایی روش‌ها بسیار متنوع شده است.
دربرخی از مواقع ممکن است بر اساس هدف از تکثیر روش‌های نوین و گوناگون تعریف شود برای نمونه اگر هدف از تکثیر، تولید تخم گونه‌های آبزی در مقیاس کوچک و آزمایشگاهی باشد از روش‌های ساده‌ و بسته، و از سویی در مقیاس بزرگ و مزارع تکثیر، از روش‌های پیشرفته و البته با خطای کمی بالاتر استفاده می‌کنند.
پرورش آبزیان نیز یکی از بخش‌های مهم علوم آبزی پروری‌ست، زیراکه هدف از پرورش ماهیان بازاری ایجاد شرایط مطلوب برای تولید ماهیان با وزن متناسب و از سویی جلوگیری از انقراض گونه‌هایی‌ست که در معرض خطر انقراض قرار گرفته‌اند.
۲ ـ اکولوژی آب‌ها:
در این شاخه از علم شیلات، اکولوژی یعنی شناخت موجودات آبزی در آب‌های شیرین و شور و ارتباط متقابل میان موجودات و محیط زیست آن‌ها مورد بررسی قرارمی‌گیرد. امروزه به‌دلیل تخریب زیستگاه‌ها، صید بی‌رویه، ورود آلودگی‌های شهری و صنعتی به رودخانه‌ها و دریاها و در نهایت گرمایش جهانی این شاخه اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است. درکشورما با توجه به چالش‌های موجود در زمینه‌ی آلودگی‌های نفتی، غیر نفتی، ورود سموم و کودهای کشاورزی به آب دریاها و صید بی‌رویه‌ی بسیاری از ماهیان خاویاری و کیلکا از دریای خزر و ماهی تن از آب‌های جنوب و احداث سدهای بی‌شمار برروی رودهایی که مسیر مهاجرت بسیاری از ماهیان هم‌چون ماهی سفید می‌باشد، منجر به آن شده است که مطالعه‌ی اکولوژیکی این زیستگاه‌ها و شناخت موجودات و ارتباط آن‌ها با هم نقشی مهمی در حفظ و پایداری این نوع از اکوسیستم‌ها ایفا کند.
۳ ـ فرآوری محصولات شیلاتی:
باتوجه به اهمیت غذایی آبزیان، می‌توان به اهمیت فرآوری محصولات شیلاتی پی برد زیراکه عرضه‌ی این محصولات به بازار مستلزم رعایت اصول بهداشتی و نگهداری مناسب است، لازم به ذکراست بسیاری از آبزیان به‌خصوص ماهی‌ها نسبت به سایر جانوران پرورشی سریعتر فاسد می‌شوند بنابراین این محصولات باید به اشکال مختلف فرآوری شده و با بسته بندی‌های مناسب به بازار مصرف عرضه ‌شوند. صنعت کنسروسازی یکی از زیر بخش‌های مطرح در فرآوری محصولات شیلاتی‌ست، که امروزه در سراسر جهان از آبزیان و ماهیان گوناگون به‌منظور کنسرو کردن استفاده می‌شود اما در کشور ما بیشتر از تن ماهیان ( در جنوب کشور ) و ماهیان کیلکا
( در شمال کشور) استفاده می‌شود.
۴ ـ صید و صیادی:
امروزه به‌دلیل صید بی رویه در اکثر اکوسیستم‌های آبی حیات بسیاری از گونه‌ها‌ی آبزی به خطر افتاده است، از این رو پیش از اقدام به صید آبزیان ابتدا لازم است مطالعات اولیه برای ارزیابی وضعیت، فراوانی و ارتباط گونه‌ها با هم انجام شده و برحسب توان تولید آن منطقه صید انجام شود که در این گرایش چگونگی انجام صید، زمان و مکان صید مورد بررسی قرار خواهد گرفت سپس اقدام به صید می‌شود

مشخصات فیزیکی خلیج فارس
خلیج فارس که امروزه به پیوستگاه و ته آب اروند رود در خرمشهر و بصره تا راس مسندام در شمال عمان اطلاق می شود در اواسط دوره سوم زمین شناسی حدود ۳۰ میلیون سال قبل در اثر گسترش دهانه شکاف دریای عمان بوجود آمده و از پدیده های دوران سوم زمین شناسی است که در حال حاضر ۲۲۶ هزار کیلومتر مربع پهنا دارد درازای کرانه اش از دهانه فاو تا بندر عباس ۱ هزار و ۳۷۵ کیلومتر و میانگین ژرفای آن ۳۰ متر است و ۰۶۲%آب های سطح کره زمین را در بر می گیرد در ابتدا وسعت آن بیشتر از دو برابر مساحت فعلی بوده است. این پهنه آبی قدیمی ترین دریایی است که بشر آن را می شناخته است بر پایه نقشه های تکتونیک خلیج فارس جزء کانونهای زلزله خیز ایران است دانشنامه بریتانیکا در این خصوص نوشته است ” آخرین حرکتی که خلیج فارس در معرض آن قرار داشته و دارد عبارت است از بالا آمدن تدریجی است زلزله در خلیج فارس متواتر و گاهی بسیار شدید است.” این پهنه آبی گاهواره تمدن جهان و از اولین زیستگاههای بشر محسوب می شود ساکنان این دریا کشتی را اختراع و خاور و باختر را به هم پیوند داده اند. در غرافیای قدیم دریای پارس یکی ازبزرگترین دریا ها از ۴ دریایی بود که شناخته شده بود اما اکنون پهنه آبی را که خلیج فارس می نامند خلیجی که با ۱۰۰۰ کیلومتر مربع طول و بیشتر از ۲۴۰ کیلومتر مربع عرض متوسط ۵۶% ذخایر نفت جهان را در بر دارد و هنوز هم مهمترین خلیج در جهان محسوب می گردد. خلیج فارس با ۲۲۶ هزار کیلومتر مربع و سعت و ۶۸ میلیارد بشکه ذخیره نفت (۵۶%)کل ذخایر نفت جهان یک آبراه بزرگ و مهم بین المللی است که از دوره هخامنشیان تا امروز همواره اهمیت استراتژیک داشته و بویژه در دوره جنگ جهانی دوم و در دوره جنگ سرد بر اهمیت و شهرت جهانی آن افزوده شد و با انقلاب اسلامی ایران و بر هم خوردن معادلات جهانی با بروز سه جنگ موسوم به جنگهای سه گانه خلیج فارس و با توجه به اهمیت اقتصادی و جهانگردی که کشورهای حاشیه عربی آن پیدا کرده اهمیت آن و توجه جهانیان به آن این منطقه را به مشهورترین نقطه جغرافیایی تبدیل کرده است علی رغم فراز و نشیبهای مختلف تاریخی هنوز هم ایران مهمترین کشور منطقه است که قسمت اعظم خلیج فارس را تحت حاکمیت دارد. خلیج فارس گرمترین پهنه آبی دنیاست ، عریض ترین بخش آن ۱۸۰ مایل است و عمیق ترین نقطه آن ۹۳ متر در ۱۵ کیلومتری تنب بزرگ ، و کم عمق ترین بخش آن در غرب بین ۱۰تا ۳۰ متر است عمق کم خلیج فارس باعث شده است که خشکی مرتب بدرون دریا پیشروی نماید . در عین شوری زیاد آب، ۲۰۰ چشمه آب شیرین در کف و ۲۵ چشمه کاملاً شیرین در سواحل این خلیج جریان دارد که همگی از کوههای زاگرس یا پارس سرچشمه می گیرند، اروند، کارون، دیاله، زاب، جراحی، مند، دالکی و میناب بزرگترین و پر آب ترین رودهایی هستند که به خلیج فارس می ریزند. گرمای هوا گاهی در تابستان ۵۰ درجه و برودت آن در زمستان تا ۳ درجه گزارش شده است. خلیج فارس از نظر منابع طبیعی از غنی ترین پهنه های آبی جهان است نفت، مروارید گاز، فسفات، گوگرد ، مروارید، مرجان، انواع ماهیها و میگو از جمله ثروتهای خلیج فارس است. بنادر دبی، شارجه، ابوظبی، کویت، بحرین، دوحه ، کیش، بندر عباس، خرمشهر و بصره خلیج فارس را به قطب اقتصادی و توریستی جهان تبدیل کرده است. خلیج فارس از نظر ژیوپلتیک، استراتژیک، نظامی و از تاریخی و فرهنگی یک پهنه آبی مهم و منحصر به فرد در جهان محسوب می شود. کشفیات باستان شناسی سالهای اخیر در دو سوی سواحل فارسی و عربی خلیج فارس ثابت می کند که این پهنه آبی یکی از مهمترین و شاید اولین مرکز سکونت انسانها است و گهواره و مرکز تبادل تمدنهای زیادی مانند ایلامی، سومری، آکدی، آشوری، بابلی، مادی، پارسی، یونانی، اسلامی و .. بوده است

شیلات شهرستان دیر
اداره شیلات شهرستان دیر در سال ۱۳۴۲ راهندازی شده است ووظیفه ی آن انجام کار های خدماتی صیادان در منطقه است و این شهرستان دارای ۱۰فروند کشتی و ۵۲فروند لنج است و تعداد صیادان به ۳۰۰۰نفر می رسد.
در سال ۱۱ ماه صیادان به صید می پردازند و وسیله ی صید تور گوشگیر و قلاب و گرگور و تور ترال ماهی و میگو می باشد.و در این شهرستان صید قاچاق هم صورت نمی گیرد.و تسهیلاتی که شیلات در اختیار صیادان قرار می دهد مجوز صید و تسهیلات بانکی و کار های حمایتی می باشد.
کمک هایی که صیادان به اداره شیلات می توانند بکنند گزارش امار صید وکمک نمودن در مورد اطلاعات تخلفات صیادی است.
در حال حاضر ۱۱ مزر عه پرورش میگو نیمه فعال در منطقه می باشد و ۱۰درصد از میگوی استان در این شهرستان صید می شود .بازار ماهی ومیگو در این منطقه با عرضه مستقیم محصولات تازه دریایی به مصرف کننده در زمان فصل صیادی با نرخ متعادل است.در اداره شیلا ت۲نفر کارشناس با حقوق متوسط۲۰۰هزار تومان و ۲۴ نفر کارمند با حقوق متوسط۲۰۰هزار تومان و ۸ نفر کارگربا حقوق متوسط ۱۶۰تو مان هستند .

لیست شناور های صیادی منطقه دیر

مجز میگو ندارد مجوز میگو دارد تعداد کل منطقه نام شناور ردیف
۱۰ ۴۲ ۵۲ دیر موتور لنج ۱
۲۴۰ ۳۱ ۲۷۱ دیر قایق ۲
۵۸ ۴۳ ۱۰۱ بردخون قایق ۳
۱۳ —— ۱۳ جبرانی قایق ۴
۱۵ ۳ ۱۸ اولی شمالی قایق ۵
۱۱ —— ۱۱ اولی جنوبی قایق ۶

ماهیان غضروفی
در سرتاسر دریاها کوسه ماهیان و سفره‌ ماهیان که از ۳۰ سانتیمتر تا ۱۷ متر اندازه بدنشان متغیر است زیست می‌کنند. این ماهیانیا گوشتخوارند یا لاشه‌خوارند. بدن ماهیان غضروفی سنگین‌تر از آب است. جسم مهره از لایه‌های غضروف پیرامون نوتوکورد یا درون آن تشکیل می‌شود و باله دمی دارای دو شاخه نابرابر هتروسرکال است. اکثر ماهیان دارای پولک هستند بعضی ماهیها فاقد پولک هستند.

این ماهیان دارای جمجمه غضروفی هستند هفت کمان یا قوس غضروفی در این ماهیان موجود است. اولین قوس تغییر شکل یافته و آرواره فوقانییا پلاتوکوردرات و آرواره پایین مکمل را تشکیل می‌دهد. علاوه بر ستون مهره‌ها که غضروفی است کمربند سینه‌ای و کمربند لگنی وجود دارد. سیستم عضلانی در ماهیان غضروفی ساده بوده و عضلات محوری توسط یک لایه جدا کننده به عضلات پشتی و شکمی تقسیم می‌شود.

در اغلب ماهیان غضروفی تعدادی دندانهای تیز و برنده وجود دارد. روده ماهیان غضروفی معمولا به دو بخش تقسیم می‌شود. در بخش کوچکتر دیوارهیا دریچه‌ای مارپیچی جهت افزایش سطح جذب غذا وجود دارد و در بخش انتهایی روده ، غده‌ای به نام غده روده‌ای به روده متصل می‌گردد. نقش این غده دفع نمک در ماهیان غضروفی است.
!!قلب ماهیان غضروفی
قلب دارای چهار بخش است اما فقط دو قسمت به نام دهلیز و بشطن مشابه دو دهلیز و دو بطن موجود در مهره‌داران عالی است. چندین سیاهرگ عمده در میان ماهیان غضروفی موجود است از جمله سیاهرگ کاردینال.

ساختمان آبشش

!!تنفس ماهیان غضروفی
وسیله تنفس آبشش است. هر آبشش به دو بخش تقسیم می‌شود به هر یک از بخشها ، همی‌برانش و به هر آبشش هولوبرانش گفته می‌شود. ماهیان غضروفی از ۵ تا ۷ جفت آبشش دارند. یک جفت سوراخ را که در تنفس نقش ندارد و در قسمت قدامی چشم اسپیراکل است نیز ضمیمه دستگاه گوارش است. در برخی کوسه ماهیان بخش کوچک از آبشش به نام شبه آبشش درون اسپیراکل قرار می‌گیرد.

تولید مثل ماهیان غضروفی
اکثر گونه‌های ماهیان غضروفی زنده‌زا هستند اما برخی از کوسه ماهیان و سپر ماهیان تخم گذار هستند گونه‌های زنده‌زا بزرگتر بوده و در آبهای عمیق زیست می‌کنند. باله شکمی نرها دارای اندامی به نام کلاسپر است که به هنگام جفتگیری به اندرون کلوآک ماهی ماده و از آنجا به درون اویداکت رانده می‌شود.

ماهیان استخوانی
این بزرگترین رده مهره‌داران دارای دو زیر رده است. در ماهیهای باله گوشتی اولیه باله‌های سینه‌ای و شکمی محتوی استخوانهای درونی هستند که شباهت زیادی به استخوانهای اندامهای حرکتی مهره‌داران خاکزی دارند. همچنین کیسه‌های هوایی حلقی به جای شش عمل می‌کنند. امروزه فقط ۴ گروه از این ماهیها باقی مانده است که عبارتند از سلاکانتها و سه گروه از ریه‌دارها. در عوض در زیر رده باله شعاعیها ، باله‌های زوجی را اشعه سوزن مانند نگهداری می‌کنند و کیسه هوایی نیز معمولا به مثانه شنا مبدل شده است.

قسمتهای مختلف ماهیان استخوانی

باله دمی: باله دمی ماهیان را عمدتا به دو گروه اصلی هتروسرکال و هوموسرکال تقسیم می‌کنند. نقش باله‌های فرد و زوج در ماهیان تشخیص وضعیت و موقعیت ماهی درون آب است.

پولکها: پولکهای متنوعی در ماهیان وجود دارد. پولک گانوئیدی که حاوی گانوئین است در ماهیان خاویاری دیده می‌شود. پولک مدور در اغلب ماهیهای استخوانی مانند کپور و ماهی سفیدیافت می‌شود. پولک شانه‌ای در اغلب سوف ماهیان دیده می‌شود. پولکهای مدور یا شانه‌ای ممکن است در برخی ماهیها باهم دیده شود. هر دو نوع پولک جز پولکهای درخشان است و منشا پولک پوست ماهی است.
خط جانبی: به صورت خطی واضح و مشخص در بسیاری از ماهیان دیده می‌شود خط مستقیمیا منحنی. در بعضی این خط تمام طول بدن را نمی‌پوشاند چه ماهیانی که دارای خط جانبی مشخص و چه نامشخص ، خط جانبی دارای سلولهای حسی به نام نوروماست است. که این سلولها در تشخیص وضعیت و سنجش تلاطم و حکت ماهی کمک می‌کند.

گوش ماهیان: در ماهیان فقط گوش داخلی وجود دارد. از ویژگیهای گوش ماهیان وجود سنگریزه‌هایی به تعداد ۳ تا ۴ عدد است که اتولیت نامیده می‌شود. به این سنگریزه‌ها ، سنگریزه شنوایی هم می‌گویند که در سیستماتیک و تعیین سن ماهیان اهمیت دارند و سلولهای حسی گوش داخلی که در شنوایی و تعادل نقش دارند ماکولا نام دارند. در ماهیانی که قدرت شنوایی خوبی دارند ارتباطی بین گوش داخلی و کیسه هوایی ایجاد شده است.

ساختمان چشم ماهیان استخوانی
صلبیه با چند صفحه غضروفییا استخوانی سفت و سخت می‌شود.
قرنیه مسطح
سلولهای مخروطی که در تشخیص رنگ بکار می‌رود.
ماهیچه مسئول حرکت دادن عدسی
مشیمیه (تغذیه کننده چشم)
در ماهیانی که در اعماق زیاد زیست می‌کنند عدسی بسیار بزرگ و شبکیه کوچک است و شکل عدسی کروی است.

کیسه شنا
کیسه شنا یا کیسه هوایی فقط در ماهیان استخوانی وجود دارد. به آن کیسه گازدار هم می‌گویند. در قسمت فوقانی حفره بدن بالاتر از مرکز توده ماهی قرار می‌گیرد و به ماهی این امکان را می‌دهد که بدون صرف انرژی وضعیت و موقعیت طبیعی خود را درون آب حفظ کند. یکی از ماهیان (یک نوع گربه ماهی) به طریق جالبی توانسته است نداشتن کیسه شنا را جبران کرده و موقعیت خود را درون آب حفظ کند و انرژی کمی بکار گیرد.

ماهیان هوازی
ماهیان بسیاری وجود دارند که از هوا تنفس می‌کنند این ماهیان حدود ۲۳ جنس از ماهیان استخوانی را دربرمی‌گیرند و دارای آبششهایی هستند که سطح کوچک و محدودی دارند. این ماهیان به جز ماهیان دودمی هستند. بسیاری از ماهیان که ساکن آبهای راکد هستند در هوای گرم و زمانیکه اکسیژن محلول در آب کاهش می‌یابد به سطح آمده و هوا را می‌بلعند. پس هوا بوسیله حلق که عمل پمپاژ را انجام می‌دهد از طریق کانال هوایی به کیسه هوایی تغییر شکل یافته انتقال می‌یابد. در ماهیان هوازی که دوره‌های خشکسالی را معمولا درون گودالهایی می‌گذرانند تنفس هوازی وجود دارد اما به هر حال جهت دفع گاز کربنیک به آبشش وابسته‌اند.

تولید مثل ماهیان
اکثر آنها دارای دو جنس نر و ماده هستند. برخی خود باور و برخی هرمافرودیت هستند.
برخی ماهیان لقاح داخلی دارند که تعدادشان محدود است.
جفتگیرییا پیدا کردن جفت از طریق مختلف مانند تغییرات رنگ بدن ، تولید صدا و تولید مواد محرک فرمون.
پس از رها شدن تخمها ، تخمها یا شناورند یا به درون آب فرو می‌روند.
ماهی زنده‌زا مانند گاپی (Gupy) حدود ۵۰ عدد نوزاد تولید می‌کند.
رها سازی تخمک از تخمدان یا از طریق پاره شدن دیواره و رها شدن تخمک درون شکم مانند قزل آلا و یا تخمک از مجرای تخمک‌بر به بیرون رانده می‌شود.
برخی از ماهیان درون دهان و یا بعضی درون روده و یا درون کیسه‌های شکمی تکوین تخم را انجام می‌دهند.

صید سنتی و کار برد اقتصاد محدود

شروع فصل صید میگو ، نگاهی به صید و صیادی در منطقه بندر عباس
هر ساله هزاران نفر از ماهیگیران هرمزگانی با نزدیک شدن مهر ماه ، خود را برای صید میگو اماده می کنند . انتظاری طولانی سر می رسد به این امید که سهم خود را از دریا دریافت کنند . برای اشنای بیشتر با صید میگو و نقش اقتصادی ان در زندگی مردم جنوب نگاهی می کنیم به چگونگی صید ، روشهای موجود و تاریخچه صید میگو به شیوه کنونی ( ترال کفی ، کف روب ) . تا حدود ۴۰ سال پیش صید میگو بیشتر به شیوه ساده و اپتدای انجام می گرفت که چندان ارزش اقتصادی نداشت ، مشتا ، چل و پارو روشهای بودند که برای گرفتن میگو بکار می بردند.

یک نوع مشتا که برای صید ماهی و میگو استفاده می شود

پارو روشی ساده و قدیمی برای صید ماهی و میگو
میگوی خلیج فارس دارای ارزش غذای بالای می باشد و یکی از خوشمزه ترین میگوهای دنیا است و در بازارهای ژاپن و اروپا به قیمت بالای به فروش می رسد ( کیلوی ۳۰ تا ۴۰ دلار ـ میگو درشت ، گامبا ) . همین مسله باعث گردید که در دهه ۴۰ چندین شرکت خارجی با دولتایران برای کسب اجازه صید در منطقه هرمزگان وارد گفتگو شوند . رژیم شاه هم بادریافت مبلغی ، بدون تحقیقات کارشناسانه ، اجازه صید نامحدود به این شرکتها صادر می کند . این مجموعه شامل یک کشتی بزرگ مادر( مجهز به سرخانه ، تنل انجماد وبسته بندی) و دهها کشتی ماهی گیری بود، هر کدام از کشتی های ماهیگیری دارای ۳ تور کف روب و به صورت سه شیفته صید می کردند ، این روش صید در طول چند سال بزرگترین ضربه به نسل میگوهای منطقه هرمزگان وارد نمود .

کشتی های مجهز صید میگو با چند تور

روش صید بصورت کف روب ( ترال کفی )

روش کف روب صید ماهی و میگو ، یکی از مخربترین شیوه صید می باشد زیرا در این نوع صید ، تور تمام موجودات دریای در مسیر خود به داخل تور هدایت نموده حتی کالنگ* ، ملابوخون** و دهها نو موجودات ریز و درشت ، زیرا در این روش یک کف تور که به زنجیریا وزنه مجهز است به روی کف دریا گشیده می گردد و همه چیز به داخل تور جاروب می کند. بخاطر همین نقش تخریبی زیست محیطی این روش ، اکثر کشورهای پیشرفته دنیا استفاده از تور کف روب شدیدا منع نموده اند .

اما در ایران بیش از چهل سال است که از این روش استفاده می گردد و تا کنون تلاش جدی برای تغیر این روش انجام نگرفته است . با باز شدن پای شرکتهای خارجی صیادی به منطقه در زمان شاه و ادامه این روش بعد از انقلاب عملا ذخایر میگو در منطقه به شدت کاهش پیدا نموده وبه زیر ۳۰٪ رسیده است بطوری که در سال فقط ۳۰ تا ۴۵ روز اجازه صید داده می شود .

سهم ماهیگیران بومی از ذخایر دریای منطقه
در دهه چهل ماهیگیران هرمزگانی با تقلید از روش شرکتهای خارجی و با به کار بردن تور کف روب توانستن به منبع اقتصادی مهمی دست یابند ، گرچه قدرت صید انان یک دهم کشتی های خارجی نبود ولی باز نسبت به مشتا ، چل و پارو ، بازده اقتصادی بالای داشت . بعد از انقلاب نه تنها کشتی های خارجی ،بلکه چندین شرکت ایرانی وابسته به سرمایداران حکومتی با اجاره کشتی های خارجی وارد بازار صید شده و عملا عرصه بر صیادان بومی تنگ نموده و ذخایر میگو به حداقل کاهش دادند . در این میان شیلات هم هیچ کمکی برای گذار از صید سنتیبه صید صنعتی به ماهیگیران بومی نکرده بلکه خود بصورت مانعی در امده است . در مقابل چندین شرکت صید صنعتی بوجود امده که یا وابسته به ارگانهای رژیم و یا وابستگان حکومتی هستند ، صید صنعتی کیش ، کشتی فارسی متعلق به ایران مارین سرویس ، ناوگان فردوس با ده فروند گشتی که سه فروند ان متعلق به اقای هاشمیان خواهر زاده رفسنجانی است ( فردوس۱-۲-۳ ) و………….، بدین طریق مافیای اقتصادی بر باقی مانده ذخایر دریای منطقه چنگ انداخته و هر روز دامنه فعالیت خود گسترش می دهند .

مهر ماه در راه است و ماهیگیران هرمزگانی به امید صید خوب روز شماری می کنند ، حسن ، غلوم ، صالح ، موسی ، عبدل و…….. به بچه هایشان قول دادند که برایشون جوتی* ، کمیس* و پاتولون* نو بخرند ، و به عیالشان وعده یخچال نو حصیر نو جیمه و چادر نو ، به مهر ماه چیزی باقی نمانده است ، ایا وعده ها عملی خواهد ؟ ایا دریا به قول خودش وفا خواهد کرد ؟

روشهای مختلف ماهیگیری
مدر کنار صید میگو ، صید ماهی با توجه به تنوع و گسترش ان دارای اهمیت خاصی در زندگی مردم جنوب می باشد . متاسفانه استفاده از شیوه های سنتی و لنجهای کوچک وغیر مجهز باعث گردیده دامنه صید به ابهای ساحلی محدود گردد و نتوانیم در ابهای عمیقتر که امکان صید بیشتری و جود دارد ، فعال باشیم . نیاز به کشتیهای مجهز صیادی که بتوانند در ابهای عمیق صید بکنند و استفاده از انواع شیوهای پیشرفته صیادی ، تنها راه برای نجات ماهیگیری بعنوان منبع در امدی برای ساکنین جنوب ، ی باشد . گذار از شیوه قدیمی صید به صید صنعتی بدون کمک دولت و تعاونیهای صیادی امکان پذیر نیست .

انواع میگو و صیدگاه میگو در هرمزگان
منطقه صید میگو در استان هرمزگان شامل منطقه جاسک – سیریک – کوهستک-هرمز تا طولا در شمال جزیره قشم می باشد. انواع میگوها در مناطق مختلف متفاوت می باشند ، در اصطلاح ماهیگیران هرمزگانی اسامی انواع میگوها به این صورت می باشند ، میگ گپ( درشت) ، میگ سرتیز ، میگ نرک، میگ چکو ، میک گنتک، میگ ببری ، میگ لافتی .

اسامی میگوهای منطقه هرمزگان در زبان فارسی ، میگو موزی ، میگو سفید ، میگو خنجری،میگو هندی و میگو ببری . میگو موزی بیشترین نوع میگوی منطقه تشکیل می دهد حدود ۵۰٪ .

درجه بندی ماهیان شیلاتی
ماهیان ممتاز:حلوا سفیدوشوریده وراشگو
ماهیان گروه ۱:شیروقباد
ماهیان گروه ۲:میش–سبیتی-بیا-سنگسر-هامور-خنو-حلواسیاه-شانک-کفشک-شعری-طوطی-گیش- چمن(سرخو)-سوکلا
ماهیان گروه ۳:حسون-سلطان ابراهیم–طعطعو-عروس-کتو-سارم-سار
ماهیان گروه۴:طلال-حلوا دروغی-خارو-شمسک(پیکو)-تنکن-سایرماهیهای حلال گوشت

معرفی تعدادی ازماهیان منطقه دیّر

۱)ماهی حلواسفید:حلوا سفید ازنوع ماهی های ممتاز است که وزن آن بین .۲۵-۱٫۲۵کیلوگر م وطول آن بین۱۵-۳۵سانتی متر می باشدگوشت این ماهی سفیدرنگ است وگوشت آن به سهولت ازاستخوان جدامی شودسرماهی کوچک است ودرنتیجه گوشتآن بیشتر می باشد
۲)ماهی شوریده:شورید ازنوع ماهیان ممتز است که خوراکی خوبی محسوب می گرددوزن آن بین نیو تادوکیلوگرم است وطول آن حدود ۲۵-۵۰سانتی متراست دارای تیغ زیادی می باشد که پوست سروپشت ماهی سیاه بدنه ی خاکستر ی وزیرشکم آن سفیدرنگ است .
۳)ماهی راشگو: راشگوازنوع ماهیان ممتازاست به طول۲۵-۶۲٫۵سانتی مترووزن نیم تا۳٫۵دارای سرکوچک ودهان نسبتاًبزرگی است که تا نزدیکی چشم کشیده شده است.رنگ ان در پشت خاکستری در پهلو کدرود ر شکم سفید است.فراوانی این نوع ماهی در ماهای دی وبهمن در اطراف بوشهر دیر و کنگان میباشد…

در ادامه مطلب، فایل شامل موضوعاتی چون :

  • روش ترولینگ در آبهای شور
  • آمار یک دهه فعالیت تولیدی شیلات

این فایل دارای فهرست ، جدول و تصویر می باشد

تاریخ: 1395/10/17 بازديد: 666 ادامه
نقش هورمون تیرویید در توسعه ماهیان

پیشرفتهای جدید در فهم نقش هورمون تیروید در رشد ماهیان با مراجعه به پرورش ماهیان مورد بررسی قرار گرفت.هورمون تیروئید یک هورمون محلول در چربی کوچک است که توسط فولیکولهای تیروئید تولید می شود که دو فرم فعال آن: تیروکسین T۴ و تیروکسین T۳ میباشد.ماهیان مولد مقدار قابل توجهی TH را در اووسیتهای توسعه یافته خود ذخیره می کنند.

پیشرفتهای جدید در فهم نقش هورمون تیروید در رشد ماهیان با مراجعه به پرورش ماهیان مورد بررسی قرار گرفت.هورمون تیروئید یک هورمون محلول در چربی کوچک است که توسط فولیکولهای تیروئید تولید می شود که دو فرم فعال آن: تیروکسین T۴ و تیروکسین T۳ میباشد. ماهیان مولد مقدار قابل توجهی TH را در اووسیتهای توسعه یافته خود ذخیره می کنند.

مقدار هورمون تیروئید و نسبت T۳به T۴ درتخم گونه های مختلف و درمولدین گونه های یکسان زیاد می باشد.نقش هورمون تیروئید درتخمها هنوز روشن نیست گرچه بالا بردن بقا و رشد جنین ها و لاروها توسط غنی سازی درتخمها با هورمون تیروئید در بعضی موارد گزارش شده است.از طرف دیگر هورمون تیروئید باعث جلو اندازی و تحول لارو های جوان در دگردیسی و بوجود آمدن ماهیان استخوانی میشود. سطح بالای TH در شروع دگردیسی و طریقه عملTH میتواند باعث تحریک در زودرس کردن دگردیسی شود.با توجه به نقش TH درتوسعه ماهیان ,بی نظمی مربوط به وظایف آن میتواند باعث تغیر شکل لارو های جوان شودکه تکرارآن در هچری قابل مشاهده است .بعلاوه، افزایش مقدار زیاد مواد شیمیایی در محیط باعث میشود پتانسیل وظایفTHدرتوسعه جنین ولاروهای جوان کاهش یابد.

  • مقدمه

درمهرگان آلی،نقش هورمون تیروئید معین شده که رنج وسیع را که شامل پیشرفت فیزیولوژی، متابولیسم پایه,هموستازی و غیره را کنترل میکند. درمهرگان پست ،نقش یک هورمون تحریک کننده متامورفیز در دوزیستان است که احتمالا بهترین خصوصیت هورمون تیروئید است. نبودن هورمون تیروئید یا بی نظمی دروظایف آن موجب مسائل خطرناک در زندگی میشودازجمله بیماری کرتی نیسم درانسانها.که این نوعی از کارافتادن غده است که باعث کمبود رشد وکم هوشی میشود.از اینرو THدرمهرگان آلی تراثرات زیستی حاصل از آن خیلی زود در زندگی اعمال میشود. همچنین این هورمون دارای ارزش زیاد ونقشی ضروری درتوسعه ماهیان در طول مدت جنینی ودوره لاروی بازی میکند.اگر چه نقش هورمون تیروئید درتوسعه ماهیان در دراز مدت نا مشخص است. یک دانش وسیع درباره THدرتوسعه ماهیان، اکثرا درماهیان استخوانی ,در دو دهه اخیر جمع آوری شده است.اکثر اطلاعات کشف شده مهم هستند که مربوط به مقدار THدر تخمها و نقش THدر جلو اندازی و تحول لاروهای جوان میباشد.دراین مرور,وظایف THدر توسعه ماهیان مورد بحث میباشد.

  • مروری بر تولید و وظایف هورمون تیروئید

یک درک اساسی از تولید,متابولیسم و وظیفه هورمون تیروئید,مخصوصا هورمون تیروئید در ماهیان,خلاصه ای در این بخش میباشد.تشریح جزئیات در تجدید نظر قبلی گفته شده است.(شکل۱)تنظیم کردن و متابولیسم را از طریق هورمون تیروئید نشان میدهد.ساخت هورمون تیروئید ازفولیکولهای تیروئید است که شامل تنها یک لایه سلول مخاطی میباشد.بر خلاف پستانداران,فولیکولهای تیروئید در اکثر گونه های ماهی مربوط به یک قسمت نیست اما در طول شریان متفرق هستند.تولید هورمون تیروئید توسط هورمون تحریک کننده تیروئید(TSH)از غده هیپوفیز تنظیم میشود.در صورتیکه فاکتورهای هیپوتالاموسی کنترل کننده ترشح TSHدرماهی ناشناخته است.TRHکه محرک رهاسازی TSHدرپستانداران و پرندگان است,در ماهی موثر نیست.هورمون تیروئید یک هورمون تیروئید محلول در چربی کوچک با انواع مشخص شده نیست و دوفرم فعال T۳,T۴دارد بنابراین شامل ۴ یا ۳اتم ید در یک مولکول است.

بر خلاف مهرگان آلی, کمبود ید در رژیم غذایی ماهی مهم نیست زیرا ید بطور عمده از آب بطور محدود توسط آبششها گرفته میشود.هورمون عمده سنتز شده در غده تیروئید ماهی شامل T۴است. T۴تجزیه میشود به T۳های زیستی زیاد توسط حلقه بیرونی یا متناوبا،به T۳ معکوس غیر فعال (rT۳) توسط حلقه داخلی،اکثرا در بافت پیرامون، بصورت ذرهایی در کبد میباشد.

T۳,rT۳میتواند مجدد به T۲سنتز شود.غیر فعال شدن هورمون تیروئید همچنین توسط گلوکرونیک یا سولفات کنژوگه،دی آمینا سیون یا دکربو کسیلاسیون انجام میشود.

یک قسمت بزرگ از چرخه هورمون تیروئید (تقریبا ۹۹%در آزاد ماهیان) محدود به پروتئینهای شبیه پروتئین های پلاسما همانند پرآلبومین است. درفعالیتهای زیستی مختلف یدتیرونینها ظاهر میشوند به حالتهای مختلف دریک پیوستگی الزامی به یک گیرنده TH: TRدر حدود ده قسمت پیوسته و بزرگ دارد برای T۳سپس برای T۴ومقداری برای rT۳وT۲.TRمتعلق به خانواده هورمونهای گیرنده مغزی میباشد,اگرچه شامل گیرندههایی برای استروئید,ریتینوئید,ویتامین Dمیباشد.

درپستانداران, خوب ثابت شده که شامل فرمهای پیچیده ligand_TR تک میزبانه یا چند میزبانه با گیرنده ریتینوئید وسپس میزان کردن ژن بیان شده گرچه یک تنظیم ویژه توالی نوکلئوتید از هدفهای ژن است.

  • THمادری در تخمها

▪ مقدار هورمون تیروئید در تخمها

زرده تخمهای غیر بارور ماهیان از نظر میزان TH آنها مورد بررسی قرار گرفت.سطوح T۳,T۴ در تخمهای گونه های پرورشی در جدول شماره ۱ آورده شده است.این سطوح و نسبت T۳ به T۴ در تخمها ی گونه ها و حتی بین مولدین مختلف گونه های یکسان تغیر میکند.به طور کلی،تخمهای ماهیان آب شیرین دارای غلظت بیشتری از T۴ نسبت به T۳ هستند.از آنجائیکه در تخمهای گونه های دریایی مشاهده شده که دارای گرایش بیشتری هستند .مقدار T۳,T۴ که در تخمها ظاهر میشود برابر یا اندکی بیشتر از مقدار آن در خون ماهیان بالغ می باشد.

▪ وظایف هورمون تیروئید در طول دوره جنینی

حضور مقدار قابل توجهی از TH در تخمهای غیر بارور همراه با سطحی ازTH در تخمها باعث کاهش توسعه دوره جنینی میشود که نقشی مهم در توسعه دوره جنینی ماهیان دارد.علاوه بر آن،حضور TR در جنین ماهیانzebrafish,sea bream قبل از هچ شدن به اثبات رسیده است.آزمایشاتی از وظایف هورمون تیروئید در بهبود دوره جنینی یا بقا و رشد لاروها خلاصه شده در فهرست شماره ۲ .در بعضی موارد،هورمون تیروئید باعث افزایش بقا و رشد ماهی میشود.نتایج بدست آمده نقش مثبت TH را درتوسعه دوره جنینی تایید میکند.البته در بعضی موارد بدون اثر مثبت حتی با وجود غنی سازی موفق در تخمها هستند.(فهرست شماره ۲ ).بعلاوه درmedaka fish ،گر چه درمان ماهی مولد با goitrogen (داروی ضد تیروئید) به مقدار زیادی سطح TH را در تخمها کاهش میدهد،بقا و رشد لاروها را این اصلاح نکرد.هر چند،این نتایج لزوما به این معنا نیست که هورمون تیروئید در توسعه دوره جنینی و لاروی ماهیان غیر ضروری است،از این رو فقط مقدار کمی از هورمون تیروئید در تخمها ذخیره شده، که احتمالا برای تاثیر هورمونی کافی باشد و مقدار مورد نیاز TH که در بین گونه ها فرق کند.بنابراین،موارد زیادی از TR به اثبات رسیده در جنینها و افزایش بقا و رشد بوسیله درمان TH در برخی گونه های ماهی پیشنهاد شده برای نقش TH در نمو زود هنگام ماهی،ولی هنوز مکانیسم اینکه چگونه TH عمل میکند هنوز مشخص نیست.

▪ انتقال هورمون تیروئید به تخمها

سر چشمه TH در تخمها ظاهرا مربوط به TH مادری میباشد.از این رو TH مصنوعی غنی شده در تخمها توسط عمل ماهی مولد به آسانی قابل انجام است،این یک روش مفید برای بهبود کیفیت تخمهاست اگر TH دراین تخمها اثر کند باعث توسعه دوره جنینی و لاروی میشود.TH از طریق گردش خون وارد تخمها میشود اگر چه مکانیسم آن هنوز نا معلوم است.سه مکانیسم امکان پذیر پیشنهاد شده،انتشار غیر فعال،ورود به زرده،و شامل پروتئینهای انتقال دهنده.

  • وظایف TH در تحول لاروها

▪ فعالیت غده تیروئید

غده تیروئید در آزاد ماهیان قبل از هچ فعال میشود،از آنجائیکه در ماهیان غده تیروئید بصورت غیر متشابهی در هچ تفاوتهایی دارد هچینگ چندین روز بعد تخم ریزی اتفاق می افتد.برای ماهیان ،ابتدا فولیکولهای کوچک خیلی زود در مرحله ای از دوره لاروی ظاهر میشوند.سپس فولیکولها بتدریج در رقم و سایزهای زیادی افزایش مییابد.فولیکولها قادر به تولید TH هستند از اینرو فولیکولهای تیروئید نشان میدهد واکنش ایمنی را با انتی سرم بر خلاف TH و TH در لارو ماهی قابل یافت است،ولی غلظت آن نسبتا کم است.در لارو بیشتر گونه های ماهیان تفاوتهای زیادی در فرم بیرونی آنها ظاهر میشود وقتی آنها به مرحله جوانی میرسند دستخوش یکسری تغییرات شکلی برجسته میشوند که شکل اصلی بلوغ ماهی میباشد.این تغییر شکل همانند تغییر شکل در دوزیستان است.دریک رده بندی از ماهیان پهن و مار ماهی تغییر شکل یک خصوصیت طبیعی میباشد.

در اوایل قرن بیستم،تغییر شکل توسط فعالیت هورمون تیروئید تشخیص داده شد که توسط ضخیم شدن فولیکولهای اپتیلیوم و آندوسیتوزی از کلوئیدهای تیروئیدی توسط سلولها،در ماهی پهن و مار ماهی شرح داده شد.

از نظر جانبی ،آزمایشی از TH در تغییر شکل ماهیان پهن به اثبات رسیده و مقدار زیادی از TH در تغییر شکل ماهیان در راس نمودار قرار دارد.(نمودار ۲).بطور مشابه ،همراه با افزایش در مقدار TH تغییر شکل یا توسعه لاروهای جوان در توده ای از مار ماهیان،ماهیان دریای سیاه،ماهیان دریای سرخ،ماهیان دریای گرمسیر،ماهیان پهن،وغیره تجدید نظر شده است.ماهیان بطور مجزا در یک دوره کوتاه تغییر شکل داده و این سطح بالای TH را نشان میدهد. گذشته از ماهیان استخوانی،لامپری ها دارای تغییر شکل آشکاری هستند،اما در پروفیلی از هورمون تیروئید یک توسعه شگفتی را نشان میدهد،در اینکه مقدار TH در مدت دوره لاروی به بالاترین سطح رسیده است و کاهش بسیار سریعی در اولین تغییر شکل دارند.کاهش مقدار TH به نظر میرسد اشاره ای به آغاز تغییر شکل دارد البته جزئیات این مکانیسم نا مشخص است .

▪ وظایف هورمون تیروئید

عمل هورمون تیروئید در تغییر شکل از ازمایشی با هورمون یا آنتی هورمون و عکس العمل لاروها پیش برده شده بود:هورمون تیروئید در لاروها موجب تحریک در تغییر شکل آنها یا تحول دوره لاروی میشود،از آنجائیکه گویتروژن باعث تاخیر در گونه های مختلف ماهیان میشود.بعلاوه مورفولوژی شکل بیرونی نا معین در آنها ایجاد میکند،توسعه توسط رفتار،وظایف و تغییر شیمیایی همراه است. هورمون تیروئید بیرونی تحریک کننده و باعث تحول در پروتئینهای ماهیچه ،تعویض گلبول قرمز در سلولها،تبدیل لاروبه دوران بلوغ،تجمع رنگدانه در پوست،توسعه غده های معده و شکمی،(نمودار ۳) رشد فلس،رشد باله ها میشود.همزمان کارهای گوناگونی در بافتها و اندام ها دارد که از خصوصیات هورمون تیروئید در طول دوره تغییر شکل میباشد همراه با این تغییرات نیاز به مواد غذایی بیشتر،جا و مکان اصلی آنها همچنین تغییر میکند.این تغییر شکلها…

این فایل دارای تصویر می باشد

تاریخ: 1395/10/17 بازديد: 804 ادامه
نشانه گذاری میگو

مقدمه
نشانه گذاری یکی از روش های است که بر روی انواع گونه های آبزی به شیوه های مختلف و با اهداف خاص در دنیا متداول بوده که این کار به Tagging معروف است . در سال های اخیر ذخایر میگو در خلیج فارس و دریای عمان شدیدا کاهش یافته است و عمده ترین دلیل آن را می توان فعالیت های مخرب انسانی مانند صید بی رویه و غیر متعارف ، نابودی زیستگاه و نوزادگاهای میگو ، و همچنین ایجاد آلودگیهای صنعتی ، شهری و نفتی بیان نمود ، البته تاثیرات منفی ناشی از عوامل طبیعی را نیز نباید نادیده گرفت .

در این راستا شیلات ایران چند سالی است که به منظور جبران خسارت و تقویت ذخایر ، برنامه بازسازی ذخایر میگو را با رهاسازی بچه میگو در آبهای جنوبی کشور به مورد اجرا گذاشته و دنبال می کند . لیکن دراجرای برنامه بازسازی ذخایر میگو، بررسی اقتصادی کار و تعیین ضریب بازگشت شیلاتی و همچنین شناسایی مسیرهای مهاجرت آنان یکی ازاقدام های مهم و ضروری می باشد، این موضوعات مهم با علامت گذاری بچه میگو های رهاسازی شده قابل دستیابی می باشد، بدیهی است بدون انجام علامت گذاری و معلوم نشدن نرخ بازگیری، اثرات رهاسازی مشخص نخواهد شد.
درایران علامت گذاری بر روی آبزیان از سابقه چندانی برخوردار نیست قدمت نشانه گذاری بر روی بچه ماهیان رهاسازی شده در دریای خزرمی باشد که عمدتا به شکل سنتی انجام می گرفت، بریدن باله سینه ای ماهیان و قطع سبیلک یا بستن علامت های سخت و خشن بر روی بدن ماهیان خاویاری از جمله شیوه های نشانه گذاری در گذشته بوده است ، البته هر کدام از این روش ها اثرات منفی بر روی ماهیان رها شده در طبیعت ایجاد می نمود .
درطی سالهای اخیر با توسعه و گسترش شیوه های نوین علامت گذاری ، تکنولوژی استقاده از دستگاههای متنوع علامت گذاری بر روی انواع گونه های آبزی با هدف های مختلف در کشور متداول گردید .

تگ های متداول مورد استفاده در کشور :

۱- تگ های فلزی کد دار Coded Wire Tag
ازاین دستگاه برای علامت زدن بچه ماهیان خاویاری قابل رهاسازی در دریای خزربا هدف بازسازی ذخایراستفاده می شودو به طور آزمایشی نیز در سال ۱۳۸۲ برای علامت زنی میگو سفید هندی استفاده گردید.باتوجه به اینکه شناسایی میگو ها ی علامت گذاری شده دشوار بود این روش مناسب تشخیص داده نشد.

۲-تگ های حافظه ای Memory Tag
این تگ ها تهیه شده ، و بزودی بر روی مولدین ماهی قزل آلا با هدف بهگزینی و اصلاح نژاد مولدین در مرکز ماهیان سرد آبی شهید باهنر مورد استفاده قرار گیرد.

۳- تگ های الاستومر Visible Implant Elastomer Tag
درچند سال اخیر مطالعات بسیاری درزمینه استفاده ازدستگاهای علامت زنی میگو صورت پذیرفته و بررسی های به عمل آمده نشان داد برای علامت گذاری میگو ، بهترین روش استفاده از الا ستومر تگ می باشد.

تگ های بکار رفته در این روش از نوع فلورسنت می باشد و دارای رنگهای مختلف و مشخص بوده که امکان رویت علامت با چشم غیر مسلح وجود دارد و برای بازبینی نیاز به ابزار خاصی همانند CWT نیست و همچنین به دلیل تنوع رنگی می توان اهداف مختلفی را دنبال نمود، از مزایا دیگر آن ، اینکه این ماده رنگی از جنس سیلیکون و کش دار و قابل ارتجاع بوده و با بدن میگو سازگاری پیدا می نماید و هیچگونه عوارض منفی و حساسیتی در بدن میگو و حتی دیگر آبزیان ایجاد نمی کند.

کاربرد الاستومر تگ
کاربرد این سیستم برای انواع آبزیان درسایزهای متفاوت قابل اجرا می باشد و با توجه به نوع و تنوع رنگ ها ی موجود می توان اهداف مختلفی را دنبال نمود. از این روش در مقیاس کوچک در آزمایشگاه و در سیستم سرپوشیده و کنترل شده که معمولا از تگ مجزا ( یک رنگ ) به منظور ارزیابی ژنتیکی وجمعیت، تفکیک جنسیت و …. استفاده می شود. اما در ابعاد وسیع تر با هدف های ارزیابی ذخایر و تعیین مسیر های مهاجرت و …در طبیعت ازترکیب چند رنگی جهت تشخیص آسانتراستفاده می شود.

انجمن علمی اقیانوس شناسی آمریکا در ایالت واشنگتون از این روش برای نشانه گذاری ماهیان مهاجروهمچنین میگو های کوچکتر از ۲گرم تا سایزهای بزرگتر و حتی بالغین نیز استفاده کرده که با موفقیت همراه بوده است.

انستیتو تحقیقات فرانسه از کاشت الاستومر در برنامه توسعه ژنتیکی و گونه های صید شده از دریا و برنامه انتخابی تکثیر میگو استفاده نمود و از سال ۱۹۹۲ ازاین روش جهت تشخیص و کنترل گونه های مختلف میگو در یک جمعیت مشابه دراستخرهای پرورشی استفاده گردید.

ویژگی الاستومر تگ
۱-تنوع رنگ .
۲-قابل استفاده در انواع آبزیان ازقبیل ماهیها ، سخت پوستان ، نرمتنان و سایر آبزیان.
۳-قابل استفاده درسایزهای متنوع آبزیان از ۱گرم تا بالغین وحتی ماهیان مهاجر .
۴-قابل استفاده در سیستم های با مقیاس کوچک تا در ابعاد وسیع تر(طبیعت).
۵-به دو شکل دستی و اتوماتیک قابل استفاده و شمارش می باشد.
۶-امکان مشاهده تگ با چشم غیر مسلح حتی در تاریکی نیز وجود داشته و برای بازبینی نیاز به ابزار آلات خاص نیست.
۷-ماده رنگی الاستومر با بدن موجود زنده سازگاری پیدا می کند و عوارض منفی ندارد.
۸-هزینه های آن نسبت به سایر تگ های مرسوم بسیار کمتر و مقرون به صرفه می باشد.
روش کار الاستومر تگ
زمانی که تعداد گونه ها مورد استفاده زیاد و به صورت متنوع بوده و برای سالهای طولانی مورد آزمایش و ارزیابی قرار می گیرد بهتر است از تگ های رنگی استفاده نمود و همچنین از رنگ های مختلف برای هر گونه و یا هر منطقه خاص بکار برد و یا برای هر سال رهاساز ی میگو از یک رنگ استفاده نمود.

تعداد رنگ های مورد استفاده از طریق این سیستم به غیر از رنگ های ترکیبی که قابل دستیابی است، ۱۰ رنگ بوده که ۵ رنگ از جنس فلورسنت به رنگ های نارنجی، سبز ، زرد ، صورتی و قرمز که رایج بوده و ۵ رنگ غیر فلورسنت شامل آبی ، قهوه ای ، ارغوانی ، سفید و سیاه می باشد، ازخواص رنگ های فلورسنت ، جذب نور بوده که بسیار مفید و موثر است در حقیقت تفاوت این دوجنس در بهتر رویت نمودن آن است بدین صورت که رنگ های فلورسنت با تابش نور UV اکتیو شده و به سهولت خود را نشان می دهد .

اصولا علامت گذاری میگو با روش الاستومر یک کار سخت ودشواری نیست اما باید مراقب بود تا به به میگو ها استرس وارد نشود و یا اجرای آن با حداقل استرس وارده همراه باشد، در صورتی که علامت گذاری میگو با هدف بازسازی ذخایر آنها و رهاسازی در طبیعت انجام می شود به طور حتم بعد از تگ زنی باید حداقل به مدت ۲ الی ۳ روز در محیط کنترل شده نگهداری گردد تا استرس وارده از بین رفته و سپس نسبت به رهاسازی آن اقدام گردد .

جهت اجرای بهینه و مطلوب از این روش دستورالعمل زیر باید مد نظر قرار گیرد :

۱-برای تگ زنی ( با دستگاه تزریقی دستی یا اتوماتیک ) نباید بیش از یک میگو را در دست گرفت.
۲-میزان ۱ سی سی از ماده الاستومر تعداد ۳۰۰ الی ۴۰۰ عددمیگو را علامت گذاری می نماید.
۳-بعد از تک زنی میگو ها با آرامی به تانک های ۵۰لیتری حاوی آب دریا انتقال داده می شود.
۴-جهت جلوگیری از وارد آمدن استرس تراکم تانک ها بایدحدود ۱۰۰ الی ۲۰۰ عدد باشد.
۵-درجه حرارت مورد نیاز براین تانک ها حدودا بین ۲۰ الی ۲۵ درجه سانتیگراد باشد.
۶-وزن میگو های قابل علامت زنی نباید کمتر از یک گرم باشد.

بنابر این در این سیستم میگو ها را می توان با رسیدن به وزن ۱ گرم علامت گذاری نمود و این کار به طور معمول توسط تگ های رنگی که در قسمت آبدومنتال پشتی میگو مستقر می شود انجام می گیرد ، اغلب تگ دربدن میگو حرکت نمی کند مگر اینکه تگ در محل یا جایگاه خود قرار نگرفته باشد ، در این صورت مشکلی که بوجود خواهد آمد جابجایی و محو شدن تگ هاست و یا ممکن است در زمان پوست اندازی میگواز بین برود بنابراین باید دقت شود تگ در داخل عضله واقع شده درقسمت پشتی آخرین بند شکمی (بند ششم) که دارای عضله سفت و شفاف بودن ( قابل رویت ) قرار گیرد ، عمق ( گودی ) درعضله که تگ قرارمیگیرد تقریبا ۱ میلی متربوده ودوراز پوسته ( پوشش خارجی ) است و با عمل پوست اندازی تاثیری بر علامت ندارد.به عبارتی دیگر ماندگاری تگ حتی بعد از پوست اندازی نیز مورد تائید است.
تشخیص تگ در میگو های علامت گذاری شده در طبیعت تا ۱۰ ماه بسیار آسان است استفاده از این تگ برای میگو های با سایز کمتر از ۱ گرم نیز عملی است اما مقادیر الاستومر رنگی تزریقی به دلیل کوچک بودن میگو های کم بوده و امکان تشخیص تگ رنگی تا وزن ۳۰ تا ۴۰ گرم محدود می نماید
تگ های چند رنگی یا ترکیبی برای میگو های با وزن بالای ۵ گرم در قسمت آبدومنتال در آخرین بند امکان پذیر می باشد اما باید مراقب بود تا زخم روده بوجود نیاید البته به نظر می رسد که میگو های با سایز بالای ۵ گرم تزریق الاستومر در محل های دیگر بدن میگو نیز امکان پذیر باشد اما تزریق در محل های دیگر مستلزم انجام آزمایشات متعدد می باشد…

این فایل دارای تصویر می باشد

تاریخ: 1395/10/17 بازديد: 652 ادامه
ماهیان غضروفی و استخوانی

در سرتاسر دریاها کوسه ماهیان و سفره‌ ماهیان که از ۳۰ سانتیمتر تا ۱۷ متر اندازه بدنشان متغیر است زیست می‌کنند. این ماهیان یا گوشتخوارند یا لاشه‌خوارند. بدن ماهیان غضروفی سنگین‌تر از آب است. جسم مهره از لایه‌های غضروف پیرامون نوتوکورد یا درون آن تشکیل می‌شود و باله دمی دارای دو شاخه نابرابر هتروسرکال است. اکثر ماهیان دارای پولک هستند بعضی ماهیها فاقد پولک هستند.

این ماهیان دارای جمجمه غضروفی هستند هفت کمان یا قوس غضروفی در این ماهیان موجود است. اولین قوس تغییر شکل یافته و آرواره فوقانی یا پلاتوکوردرات و آرواره پایین مکمل را تشکیل می‌دهد. علاوه بر ستون مهره‌ها که غضروفی است کمربند سینه‌ای و کمربند لگنی وجود دارد. سیستم عضلانی در ماهیان غضروفی ساده بوده و عضلات محوری توسط یک لایه جدا کننده به عضلات پشتی و شکمی تقسیم می‌شود.

در اغلب ماهیان غضروفی تعدادی دندانهای تیز و برنده وجود دارد. روده ماهیان غضروفی معمولا به دو بخش تقسیم می‌شود. در بخش کوچکتر دیواره یا دریچه‌ای مارپیچی جهت افزایش سطح جذب غذا وجود دارد و در بخش انتهایی روده ، غده‌ای به نام غده روده‌ای به روده متصل می‌گردد. نقش این غده دفع نمک در ماهیان غضروفی است.
!!قلب ماهیان غضروفی
قلب دارای چهار بخش است اما فقط دو قسمت به نام دهلیز و بشطن مشابه دو دهلیز و دو بطن موجود در مهره‌داران عالی است. چندین سیاهرگ عمده در میان ماهیان غضروفی موجود است از جمله سیاهرگ کاردینال.

تنفس ماهیان غضروفی
وسیله تنفس آبشش است. هر آبشش به دو بخش تقسیم می‌شود به هر یک از بخشها ، همی‌برانش و به هر آبشش هولوبرانش گفته می‌شود. ماهیان غضروفی از ۵ تا ۷ جفت آبشش دارند. یک جفت سوراخ را که در تنفس نقش ندارد و در قسمت قدامی چشم اسپیراکل است نیز ضمیمه دستگاه گوارش است. در برخی کوسه ماهیان بخش کوچک از آبشش به نام شبه آبشش درون اسپیراکل قرار می‌گیرد.

تولید مثل ماهیان غضروفی
اکثر گونه‌های ماهیان غضروفی زنده‌زا هستند اما برخی از کوسه ماهیان و سپر ماهیان تخم گذار هستند گونه‌های زنده‌زا بزرگتر بوده و در آبهای عمیق زیست می‌کنند. باله شکمی نرها دارای اندامی به نام کلاسپر است که به هنگام جفتگیری به اندرون کلوآک ماهی ماده و از آنجا به درون اویداکت رانده می‌شود.

ماهیان استخوانی
این بزرگترین رده مهره‌داران دارای دو زیر رده است. در ماهیهای باله گوشتی اولیه باله‌های سینه‌ای و شکمی محتوی استخوانهای درونی هستند که شباهت زیادی به استخوانهای اندامهای حرکتی مهره‌داران خاکزی دارند. همچنین کیسه‌های هوایی حلقی به جای شش عمل می‌کنند. امروزه فقط ۴ گروه از این ماهیها باقی مانده است که عبارتند از سلاکانتها و سه گروه از ریه‌دارها. در عوض در زیر رده باله شعاعیها ، باله‌های زوجی را اشعه سوزن مانند نگهداری می‌کنند و کیسه هوایی نیز معمولا به مثانه شنا مبدل شده است.

قسمتهای مختلف ماهیان استخوانی

باله دمی: باله دمی ماهیان را عمدتا به دو گروه اصلی هتروسرکال و هوموسرکال تقسیم می‌کنند. نقش باله‌های فرد و زوج در ماهیان تشخیص وضعیت و موقعیت ماهی درون آب است.

پولکها: پولکهای متنوعی در ماهیان وجود دارد. پولک گانوئیدی که حاوی گانوئین است در ماهیان خاویاری دیده می‌شود. پولک مدور در اغلب ماهیهای استخوانی مانند کپور و ماهی سفید یافت می‌شود. پولک شانه‌ای در اغلب سوف ماهیان دیده می‌شود. پولکهای مدور یا شانه‌ای ممکن است در برخی ماهیها باهم دیده شود. هر دو نوع پولک جز پولکهای درخشان است و منشا پولک پوست ماهی است.

خط جانبی: به صورت خطی واضح و مشخص در بسیاری از ماهیان دیده می‌شود خط مستقیم یا منحنی. در بعضی این خط تمام طول بدن را نمی‌پوشاند چه ماهیانی که دارای خط جانبی مشخص و چه نامشخص ، خط جانبی دارای سلولهای حسی به نام نوروماست است. که این سلولها در تشخیص وضعیت و سنجش تلاطم و حکت ماهی کمک می‌کند.

گوش ماهیان: در ماهیان فقط گوش داخلی وجود دارد. از ویژگیهای گوش ماهیان وجود سنگریزه‌هایی به تعداد ۳ تا ۴ عدد است که اتولیت نامیده می‌شود. به این سنگریزه‌ها ، سنگریزه شنوایی هم می‌گویند که در سیستماتیک و تعیین سن ماهیان اهمیت دارند و سلولهای حسی گوش داخلی که در شنوایی و تعادل نقش دارند ماکولا نام دارند. در ماهیانی که قدرت شنوایی خوبی دارند ارتباطی بین گوش داخلی و کیسه هوایی ایجاد شده است.

ساختمان چشم ماهیان استخوانی
صلبیه با چند صفحه غضروفی یا استخوانی سفت و سخت می‌شود.
قرنیه مسطح
سلولهای مخروطی که در تشخیص رنگ بکار می‌رود.
ماهیچه مسئول حرکت دادن عدسی
مشیمیه (تغذیه کننده چشم)
در ماهیانی که در اعماق زیاد زیست می‌کنند عدسی بسیار بزرگ و شبکیه کوچک است و شکل عدسی کروی است.
کیسه شنا
کیسه شنا یا کیسه هوایی فقط در ماهیان استخوانی وجود دارد. به آن کیسه گازدار هم می‌گویند. در قسمت فوقانی حفره بدن بالاتر از مرکز توده ماهی قرار می‌گیرد و به ماهی این امکان را می‌دهد که بدون صرف انرژی وضعیت و موقعیت طبیعی خود را درون آب حفظ کند. یکی از ماهیان (یک نوع گربه ماهی) به طریق جالبی توانسته است نداشتن کیسه شنا را جبران کرده و موقعیت خود را درون آب حفظ کند و انرژی کمی بکار گیرد.

ماهیان هوازی
ماهیان بسیاری وجود دارند که از هوا تنفس می‌کنند این ماهیان حدود ۲۳ جنس از ماهیان استخوانی را دربرمی‌گیرند و دارای آبششهایی هستند که سطح کوچک و محدودی دارند. این ماهیان به جز ماهیان دودمی هستند. بسیاری از ماهیان که ساکن آبهای راکد هستند در هوای گرم و زمانی که اکسیژن محلول در آب کاهش می‌یابد به سطح آمده و هوا را می‌بلعند. پس هوا بوسیله حلق که عمل پمپاژ را انجام می‌دهد از طریق کانال هوایی به کیسه هوایی تغییر شکل یافته انتقال می‌یابد. در ماهیان هوازی که دوره‌های خشکسالی را معمولا درون گودالهایی می‌گذرانند تنفس هوازی وجود دارد اما به هر حال جهت دفع گاز کربنیک به آبشش وابسته‌اند.

تولید مثل ماهیان

  • اکثر آنها دارای دو جنس نر و ماده هستند. برخی خود باور و برخی هرمافرودیت هستند.
  •  برخی ماهیان لقاح داخلی دارند که تعدادشان محدود است.
  • جفتگیری یا پیدا کردن جفت از طریق مختلف مانند تغییرات رنگ بدن ، تولید صدا و تولید مواد محرک فرمون.
  • پس از رها شدن تخمها ، تخمها یا شناورند یا به درون آب فرو می‌روند.
  • ماهی زنده‌زا مانند گاپی (Gupy) حدود ۵۰ عدد نوزاد تولید می‌کند.
  • رها سازی تخمک از تخمدان یا از طریق پاره شدن دیواره و رها شدن تخمک درون شکم مانند قزل آلا و یا تخمک از مجرای تخمک‌بر به بیرون رانده می‌شود.

 

  • برخی از ماهیان درون دهان و یا بعضی درون روده و یا درون کیسه‌های شکمی تکوین تخم را انجام می‌دهند.

این فایل دارای تصویر می باشد.

تاریخ: 1395/10/17 بازديد: 1,523 ادامه
تکثیر مصنوعی صدف های دو کفه ای

در حال حاضر، صدف های دوکفه ای، بخش مهمی از تولیدات شیلاتی را به خود اختصاص می دهند. بر اساس آمار ارائه شده توسط فائو، در سال ۲۰۰۲، بیش از ۱۱ میلیون تن صدف از طریق فعالیت های آبزی پروری حاصل شده است

در حال حاضر، صدف های دوکفه ای، بخش مهمی از تولیدات شیلاتی را به خود اختصاص می دهند. بر اساس آمار ارائه شده توسط فائو، در سال ۲۰۰۲، بیش از ۱۱ میلیون تن صدف از طریق فعالیت های آبزی پروری حاصل شده است؛ بطوریکه با رشد ۶/۴ درصدی نسبت به سال ۲۰۰۰، بعد از ماهیان آب شیرین، جزو دومین گروه آبزی پرورشی ، قرار گرفته اند. پیش نیاز هر فعالیت پرورشی، فراهم کردن منابعِ فراوان، قابل اتکا و ارزان بذر و لاروِ آبزی مورد نظر می باشد. در حال حاضر لارو صدف های پرورشی از طبیعت بدست می آیدکه تولید لارو بصورت مصنوعی در تفریخگاه ها جایگزین مناسبی برای تهیه ی لارو مورد نیاز آنها برای پرورش می باشد. اساس کار بسیار از سالن های تکثیر صدف های دوکفه ای، مشابه بوده و شامل روش های آماده سازی و تخم ریزی صدف های بالغ، پروش لارو، پرورش صدف های جوان تا اندازه ی قابل قبول و تسهیلات لازم برای تولید جلبک به عنوان غذای صدف ، می باشد.با توجه به فراهم بودن شرایط پرورشی صدف در کشور، چه از لحاظ وجود گونه های بومی و چه از طریق وارد نمودن گونه های مهم پرورشی، دانستن اصول تکثیر مصنوعی آنها ضروری به نظر می رسد. در این مقاله قصد بر آن بوده که مهمترین نکات مورد نیاز برای تکثیر مصنوعی صدف های دوکفه ای ارائه گردد.

● آماده سازی مولدین
برای بسیاری از گونه های دوکفه ایِ مناطق معتدله، تکامل غدد جنسی زمانیکه دمای آب به بیش از ۱۰-۱۴ درجه سانتیگراد برسد،آغاز می گردد. در این دما، سلول های جنسی در ماههای فروردین _ اردیبهشت نمو نموده و در ماههای مرداد- شهریور به رسیدگی کامل می رسند. صدف ها تحت تاثیر محرک هایی مانند افزایش دما و شوک حرارتی یا دستکاری، تحریک به تخم ریزی می شوند. در تفریخگاهها زمان رسیدگی جنسی را می توان بوسیله ی نگهداشتن مولدین در دمای بالا با جیره غذایی مناسب، به جلو انداخت.
کلم های(clam ) با طول ۸ میلی متر (با وزن ۸۰ میلی گرم) را می توان به عنوان مولد مورد استفاده قرار داد، اما از آنجایی که با افزایش اندازه ی بدن، میزان تخم تولید شده نیز افزایش می یابد، استفاده از صدف های بالغِ بزرگتر به طول ۳۵-۴۰ میلی متر (۱۰-۲۰ گرم) معمول است. این صدف ها ۵-۸ میلیون تخم تولید می نمایند. تمام کلم ها ابتدا جنس نر پیدا کرده و سپس با افزایش سن به جنس ماده تغیر جنسیت می دهند یا همان جنس را حفظ می نمایند
در اویستر(oyster ) نیز ابتدا دستگاه تولیدمثلی نر ایجاد شده و سپس صدف ها به جنس ماده تغییر جنسیت می دهند و یا بصورت صدف نر باقی می مانند.اویسترهای ۶۵-۷۰ میلی متری (۳۰ گرمی) را می توان به عنوان مولد مورد استفاده قرار داد. هر مولد ماده ی اویستر صاف با این وزن بیشتر از یک میلیون لارو تولید می نمایند.
اسکالوپ های رسیده(scallop ) با طول ۹۰-۱۲۰ میلی متر بعنوان مولد در تفریخگاهها مورد بهره برداری قرار می گیرند. در این نوع صدف ها سلول های جنسی نر وماده با هم در بدن یک صدف قرار دارند. در هنگام رسیدگی کامل تخمدان و بیضه بر اساس تفاوت رنگی موجودِ بین آنها قابل تمایز می باشند. تخمدان به رنگ قرمز_ نارنجی و بیضه به رنگ سفید در می آید. با مدیریت دقیق و تغذیه صحیح، تولید ۲۰ میلیون تخم از هر اسکالوپ قابل انتظار است.
● روش آماده سازی مولدین
در ابتدا، صدف های بالغ، از دریا به تفریخگاه انتقال داده می شوند. در تفریخگاهها، صدف ها بر روی سینی های مخصوص قرار می گیرند
کلم (clam) و اسکالوپ(scallop)، در صورتی که کف سینی ها دارای شن و ماسه درشت و زبر باشد، بطور طبیعی برای تخم ریزی آماده می گردد. صاف کردن آب دریا ضرورتی ندارد؛ چون تنوع و فراوانی غذای طبیعی در این آب ها بالا می باشد و در صورت صاف کردن آب دریا این مواد غذایی با ارزش که برای آماده سازی مولدین بسیار مفید است، از دسترس خارج می گردد. اویستر و کلم نیاز به آب با شوریِ بیش از ۲۵ پ.پ.تی و دمای ۲+۲۲ درجه سانتیگراد دارند. شوری آب برای آماده سازی اسکالوپ، بیش از ۳۰ پی.پی.تی در نظر گرفته می شود و دمای آب در ابتدا به ۹ درجه سانتیگراد و با افزایش یک درجه ای در هر هفته، حداکثر به ۱۶ درجه سانتیگراد رسانده می شود. جریان آب بایستی ۲۵ میلی لیتر در دقیقه به ازاء هر صدف تنظیم گردد. تراکم ذخیره سازی ۸-۱۲ گرم وزن زنده ی صدف در هر تانک برآورد می گردد. گونه های پرورشی جلبک های دریایی غذای اصلی مولدین در هنگام آماده سازی می باشد. تتراسلمیس (Tetraselmis)، تالاسیوسیرا (Thalassiosira) و اسکلتونما (Skeletonema) از جلبک هایی هستند که برای آماده سازی مولدین مورد استفاده قرار می گیرد. هر مولد به ۲۰۰ میلیون سلول تتراسلمیس، ۲۰۰۰ میلیون سلول تالاسیوسترا یا ۱۰۰۰ سلول اسکلوتنما در هر روز نیاز دارند. مخلوطی از این گونه ها غذای مناسب تری برای صدف های مولد در مقایسه با استفاده ی تک گونه ای آنها می باشد. مولدین ۶-۸ هفته (اویستر یا کلم ) و ۵-۱۱ هفته (اسکالوپ) تا رسیدن به شرایط تخم ریزی در زمستان و اوایل بهار در این تانک ها نگهداری می شوند. زمان نگهداری مولدین در این تانک ها، بوسیله واژه درجه – روز تعیین می گردد:
▪ D۰ =d (t-t۰)
▪ D۰= تعداد روز – درجه ی تصحیح شده
▪ d = تعداد روزها تا زمان تخم ریزی
▪ t = میانگین دمای محیط
▪ t = حداقل دما برای شروع تکامل غدد جنسی
در اقلیم معتدل که t۰ برای بسیاری از دوکفه ای ها بین ۱۰-۱۴ درجه سانتیگراد می باشد، میزان D۰، ۳۰۰-۵۰۰ می باشد.به عنوان مثال اگر میانگین دمای آماده سازی ۲۰ درجه سانتیگراد باشد و حداقل دما برای تکامل غدد جنسی ۱۰ درجه باشد، صدف ها ظرف مدت ۳۰-۵۰ روز به مرحله تخم ریزی می رسد.

● رشد و نمو غدد جنسی
در بیشتر صدف های دوکفه ای رسیدگی جنسی به اندازه بدن جانور بستگی دارد و ارتباطی با سن آنها ندارد. اندازه ی آنها نیز تابعی از نوع گونه و پراکنش جغرافیایی آنها می باشد. علاوه بر اندازه ی صدف، دمای آب و کمیت و کیفیت غذا در آغاز فرآیند تولید تخم و اسپرم مؤثر می باشد. غدد جنسی حاوی لوله های منشعب و م‍ژه دار با تعداد زیادی فولیکول می باشد. سلول های جنسی از طریق تقسیم سلول های زاینده (ژرمینال) که در دیواره ی فولیکول قرار دارند، تولید می گردند. در مراحل اولیه تولید سلول های جنسی ابتدا فولیکول تشکیل می شود. در این زمان غدد جنسی از لحاظ جنسیت قابل تمایز نیستند. با ادامه نمو فولیکول، تخم های اولیه (اووگونیا) بر روی دیواره ی فولیکول جوانه می زند. در صدف های نر به این سلول های جنسی اسپرماتوگونیا می گویند. در مرحله ی تشکیل اووگونیا یا اسپرماتوگونیا ثانویه تقسیم میوزی اتفاق می افتد. در صدف های ماده جوانه زدن ادامه پیدا کرده و اووسیت پایه دار تشکیل می شود. پایه ها، اووسیت را به دیواره ی فولیکول متصل می کنند. در این زمان هسته مشخص شده و هستک ظاهر می گردد.در هنگام رسیدگی کاملِ غدد جنسی، دیواره ی فولیکول نازک و غشاء مانند بوده و اووگونیا در آنها دیده نمی شوند. در صدف های نر، غدد جنسی پر از اسپرماتوسیت های رسیده می باشند که ناحیه دم آنها در جهت مرکز غدد جنسی می باشد. در صدف های ماده نیز دیواره فولیکول نازک و فولیکول پر از اووسیت های رسیده می باشد. در این مرحله اووسیت ها فاقد پایه بوده و هستک ها نیز غیر قابل دید می گردند. فولیکول ها بوسیله یکسری مجرای مژه دار به منفذ تناسلی متصل می باشند. در طول تخم ریزی، اسپرماتوسیت ها و اووسیت ها بوسیله ی این مجرا مژه دار به سمت منفذ تناسلی هدایت شده و به داخل آب رها می گردند. قبل از رسیدگی کامل، اویستر ها گلیکوژن را در بافت های پیوندی ، به خصوص در جبه، ذخیره می کنند. از این رو جبه قبل از تخم ریزی حالت ضخیم و شیری رنگ پیدا می کند. بعد از تخم ریزی، جبه نازک و شفاف می گردد. در هنگام نمو غدد جنسی، چربی ها در لوله های گوارش ذخیره شده و سوخت وساز بدن از منبع چربی به منبع گلیکوژن تغییر می یابد تا چربی ذخیره گردد. این ذخایر چربی برای تشکیل سلول های جنسی مورد استفاده قرار خواهد گرفت. این فرآیند بوسیله ی نازک شدن جبه (خالی شدن ذخایر گلیکوژن) مشخص می گردد…

تاریخ: 1395/10/16 بازديد: 933 ادامه